c
-
Kinh Hiền
Ngu
-
Thích
Trung Quán dịch
-
Phẩm
thứ hai mươi hai
-
BÀ
LÃO BÁN NGHÈO
KHI bấy giơ T ôn Giả Ca Chiên Diên
đi giáo hóa ở nước A Bàn Đề, gặp một bà lão đương
ngồi khóc ở bên bờ sông! Ngài hỏi:
- Bà lão tại sao khóc?
- Bạch Tôn Giả! Con tuổi tác già
yếu, vì túng thiếu nghèo khổ phải đi ở mướn cho nhà ông
Trưởng giả; ông ấy cay nghiệt quá! Nhà giàu lòng tham sẻn
bạo ác, không có từ tâm. Sớm hôm bắt con hầu hạ, ngoài
ra còn làm các việc, ít khi được nghỉ ngơi, hoặc có lầm
lỗi gì, thì bị đánh đập, áo không đủ che thân, cơm không
đủ no miệng, chết cũng không được, sống thì khổ, vì
thế nên con khóc!
Ngài nói: Nghèo sao bà không bán
nó đi?
- Bạch Tôn Giả nghèo làm sao bán?
Và ai là người mua?
- Nghèo có thể bán được lắm!
Muốn bán để ta bán hộ!
- Bạch Tôn Giả! Bán bằng cách
nào, xin Ngài nói cho con được biết?
- Muốn bán phải nghe lời ta dạy.
- Dạ! Con xin tuân mạng!
- Trước khi bán bà phải đi tắm
rửa cho sạch sẽ.
Khi tắm xong Ngài dạy:
- Người thế gian khi có phước
được hưởng giàu sang, chỉ buông lung tâm tính say mê dục
lạc, đã không bố thí, lại còn sinh lòng gian lận hiếp đáp
người lấy của, keo sẻn tham lam nên bị quả báo nghèo đói
đau khổ về thể xác lẫn tinh thần. Bà muốn được an vui
sung sướng trên cõi nhân thiên, phải thành kính thụ trì Tam
Quy Ngũ giới, mỗi tháng sáu ngày thụ phép Bát Quan Trai, ngoài
ra chăm niệm Phật, trồng các công đức lành; làm hạnh bố
thí đời được hưởng phúc an lành!
- Bạch Tôn Giả, con nghèo cùng lắm,
thân con hoàn toàn không có một chút gì. Còn cái bình này
là của chủ con, không biết lấy gì bố thí được?
- Bà đem cái bát lấy ít nước
lại đây dâng ta. Ta sẽ chú nguyện cho.
Bà lão vui mừng! Thành kính cầm
bát ra sông múc nước dâng Ngài.
Chú nguyện xong Ngài hỏi rằng:
- Bà có chỗ nằm ngồi gì không?
- Bạch Tôn Giả! Không có! Nếu
lúc nào xay lúa giã gạo xong con nằm ngay bên cối ngủ, mùa
xuân, mùa thu, làm lụng xong, cũng ngủ ở đó, ngoài ra không
xay lúa, thì ra đồng phân trâu trữ để bón lúa, nằm ngủ
tại bên.
Tôn Giả nói: - Bà giữ tâm cho khéo,
làm lụng hầu hạ phải cung kính cẩn thận, chớ sinh lòng
hiềm thù, oán giận, chờ chủ nhà đi ngủ xong, mở cổng
ra ngoài, lấy nắm cỏ khô trải một bên, cung kính chắp tay
quan sát hình tướng Phật, chớ có ác niệm.
Theo lời Tôn Giả dạy, cũng làm
đúng như thế, đến quá nửa đêm bà lão chết, thần hồn
được sinh lên cõi trời Đao Lợi.
Sớm mai ông Trưởng giả thấy mụ
già chết nằm ngoài ngõ, giận nói:
- Con mụ này đã chết tại đây
tối qua rồi, lũ bay lôi nó ra rừng cho ta!
Tụi gia nhân Trưởng giả, lấy
dây buộc vào chân lôi mụ ra rừng lạnh vất bỏ, không chôn
cất chi hết.
Khi đó trên cung trời Đao Lợi có
ông Thiên Tử mệnh chung, họ hàng có năm trăm người, thần
hồn bà lão được thay thế.
Phép sinh thiên, những người lợi
căn thông minh có thể nhớ được nhân do đời trước của
mình tại nhân duyên gì được sinh: Còn kẻ độn căn ngu tối
thì quên hết, ham hưởng dục lạc cõi thiên, chứ không biết
nguyên uy lúc tiền sinh. Bà lão này cũng thế quên hết, chỉ
mãi vui dục lạc với năm trăm thiên tử. Lúc đó Ngài Xá
Lợi Phất cũng ở cõi trời Đao Lợi biết thế hỏi:
- Ngươi nhân phước gì được sinh
lên đây?
- Bạch Tôn Giả con không nhớ, xin
Tôn Giả chỉ giáo cho!
Ngài bèn cho mượn phép đạo nhãn,
xem biết tiền thân của mình, là mụ già ở của ông Trưởng
giả, do nhờ Ngài Ca Chiên Diên dạy phép niệm Phật và lực
của Ngài mà được thác sinh lên đây.
Cảm ơn Ngài Xá Lợi Phất, rồi
đưa năm trăm thiên tử xuống nhân gian, nơi rừng lạnh đốt
hương cúng dàng tử thi bà lão. Những thiên tử thân có hào
quang chiếu sáng khắp rừng và nơi thôn dã ấy. Ông Trưởng
giả thấy biến tướng như thế, không biết tại sao, gọi
tất cả mọi người xa gần đến xem, đến tận nơi, thấy
các ông thiên tử đương cúng dàng tử thi mụ già của nhà
mình. Thưa rằng:
- Thưa quý ông! Mụ già này là người
ở nhà tôi, bẩn lắm. Lúc sinh thời là kẻ ác kiến, nay đã
chết, tại sao quý Ngài lại cúng dàng?
Ông thiên tử ấy, liền nói nguyên
nhân cho mọi người nghe.
Nói xong ai nấy đều sợ hãi! Một
lòng thành kính làm lễ thi hài cho mụ già xong, rũ nhau đên
yết kiến Tôn Giả Ca Chiên Diên.
Mọi người tới nơi làm lễ xong
lui ngồi về một bên. Ngài thuyết pháp nói về luận "bố
thí", luật "trì giới", luận "sinh thiên" tiền
của, sắc đẹp, danh vọng, ăn ngon, ngủ kỹ là nhân của
tâm ác đạo: Nó tạm thời khoái lạc! Lại bị lâu kiếp
đau khổ: Ly dục là một pháp an vui, bất diệt.
Năm trăm thiên nữ nghe xong được
xa lìa trần cấu; đắc "pháp nhân tịnh", cúi đầu bái
tạ bay về thiên cung.
Nhân gian những người được nghe
Tôn Giả nói, ai nấy đều phát tâm ly dục, làm hạnh bố
thí, cầu đạo giải thoát bái tạ lui ra.