Tự dotự do đích thực

26/07/20225:08 SA(Xem: 62)
Tự do và tự do đích thực

HÀNH TRÌNH TÌM TỰ DO
HỒI ỨC CỦA MỘT NGƯỜI SUỐT ĐỜI KIẾM TÌM TỰ DO
Nguyễn Văn Hòa

 

CHƯƠNG 8
HÀNH TRÌNH TÌM TỰ DO ĐÍCH THỰC
 

TỰ DO VÀ TỰ DO ĐÍCH THỰC

 

Thời gian trôi qua thật mau, đúng như ngươi xưa thường nói thời gian như bóng câu qua cửa sổ. Thế là thấm thoắt đã 80 năm trôi qua, từ năm tôi ra đời, lên 11 tuổi chập choạng bước đi trong bóng đêm, theo chân thầy me tôi trốn thoát khỏi một làng quê miền châu thổ sông Hồng đất Bắc vào miền Nam tìm tự do; để rồi 21 năm sau lúc tôi 32 tuổi một lần nữa phải tự mình tìm đường vượt thoát quê hương đi tìm hai chữ tự do nơi xứ lạ.

Đến nay bước vào tuổi 80, tôi tự hỏi đã thấy và chiêm nghiệm được gì trong suốt quãng đường đời đã đi qua? Có tìm được đúng nghĩa tự do không? Vượt thoát được chế độ độc tài cộng sản, nhưng liệu có vượt thoát được mọi gông cùm nô lệ khác không? Có thoát ra khỏi lầu son gác tía được không?

Đó là những câu hỏi không phải tôi hỏi ở mốc thời gian này mà là ở mỗi thập niên đường đời tôi đi qua. Tôi vẫn luôn trăn trở và khao khát đi tìm ý nghĩa và sự tự do thực sự cho đời mình.

Thú thật hai chặng đường, hai lần trốn thoát cộng sản đã cho tôi được hưởng cơm no áo ấm, thanh bình và tự do trong một ý nghĩa nhất định nào đó nhưng chưa phải là cái tự do tối hậu, một thứ tự do tuyệt đối mà tôi đang kiếm tìm.

Tôi biết không riêng tôi, mà hễ là con người thì ai cũng mong muốn có được tự dotự do mưu cầu hạnh phúctự do an sinh và mong muốn có được cuộc sống thoải mái mà không bị ai chi phối, hay bị thống trị bởi bất cứ thế lực nào. Tuy nhiên, tự do cá nhân của mỗi người theo tôi nghĩ phải là thứ tự do không dẫm đạp lên tự do của người khác, không gây đổ vỡ cho người khác. Và có một điều chắc chắn là con người không thể đạt được hạnh phúc nếu thiếu tự do.

Sự thiếu tự do làm cho con người mất đi những năng lực cơ bản và trở thành những sinh vật luôn bị phụ thuộc, nhất là phụ thuộc vào những nhận thức bị áp đặt.

Tuy nhiên, sống trong thế giới tương đốicon người là một thành viên của cộng đồng xã hội nên tự do phải bị giới hạn trong nhận thức và hành động bởi những quy luật của cuộc sống bao gồm luật của tự nhiên và luật của các tổ chức cộng đồng xã hội. Điều này cũng là điều phải vì theo triết lý Phật giáo, con người không thể sống một mình đơn độc mà không phụ thuộc vào môi trường xung quanh và trong mối liên hệ với các cá nhân khác, con người cũng không ai có khả năng nhận thức được hoàn toàn, và cũng không ai sống mà tuyệt đối không phụ thuộc về vật chất hoặc tinh thần với người khác, với chúng sinh hữu tình lẫn vô tình khác.

Tuy nhiên, từ tận thâm sâu trong tâm hồncon người luôn ẩn chứa lòng tham muốn. Nếu lòng tham muốn không được thỏa mãncon người sẽ đau khổ. Hơn nữa, lòng tham muốn là vô tận nên con người không bao giờ thỏa mãn với những gì mình có, do đó lòng tham chi phối chúng ta, sai sử chúng ta, không để chúng ta được tự do.

 

****

 

Kinh qua những biến thiên của cuộc đời, những thăng trầm của cuộc sống, tôi đã hiểu được ý nghĩa thực sự của tự doTự do không phải ở bên ngoài mà chính là ở trong nội tâm con ngườiTự do chính là vượt thoát lòng tham muốnTham muốn là một trong ba thứ thường gây khổ não cho con người: tham lam, sân hận, và si mê. Theo đó, tham đứng hàng đầu, tuy nhiên phàm là con người ở đời, ai cũng có lòng tham, chỉ có điều tham nhiều, tham ít hay không tham. Từ tham mới nổi lên sân hận, mới khiến con người si mê u tối, từ đó gây nên nghiệp ác. Cội gốc của tham, sân và si là do chấp ngã, chấp cái ta và cái của ta là thật và to lớn hơn mọi người. Do đó, muốn hết sân giận phải phá trừ chấp ngã. Muốn phá trừ chấp ngã chúng ta phải quán chiếu thấy nó vô thường, duyên hợp tạm có rồi tan, thấy rõ như thế niệm chấp ngã từ từ tiêu tan. Như thế, không tham, không sân và không si chính là chìa khóa mở cửa tự do đích thực cho con người.

Tự do đích thực lại là thái độ tư duy không còn dính mắc, dính mắc ở trong tâm và dính mắc ở ngoại cảnh.


Đây là một điều vô cùng khó, ví dụ như khi làm một điều thiện hay một điều ác ta phải cân nhắc đắn đo, phải biết đó là điều thiện hay điều ác, và nên làm điều thiện không nên làm điều ác.

Làm sao biết rõ việc nào thiện, việc nào ác. Có những điều mà ở thời buổi này, địa phương này, tôn giáo này, xã hội này cho là điều thiện; ở thời buổi khác, địa phương khác, tôn giáo khác và xã hội khác cho là điều ác.

Trong đạo lý nhà Phật cho biết việc làm mang lại lợi ích cho người khác, đó gọi là thiện; việc làm chỉ mưu lợi ích riêng cho bản thân mình, đó gọi là ác. Nếu có thể mang lại lợi ích cho người, thì việc mắng nhiếc, nhục mạ người cũng đều là thiện. Nói một cách ngắn gọn, thiện là những suy nghĩlời nói và việc làm đem đến lợi ích cho mình, cho người và cho những loài sống khác, và ngược lại là ác hay là bất thiện

Tuy nhiên, ta cũng phải hiểu thiện ác, cũng như mọi thứ trên đời chỉ là tương đối - thiện của người này có thể là ác của người kia, thiện đời trước có thể là ác đời nay, và thiện đời nay có thể là ác đời sau, hoặc hiểu kỹ thì chẳng thiện mà cũng chẳng ác. Cho nên không nên chấp vào thiện ác, dù rằng vẫn cố làm thiện và không làm ác. Và đó là tự do, không bị trói buộc. Đó là một tâm trí không còn dính mắc, một tâm trí tự do đích thực và tuyệt đối. Suy ra những thứ khác cũng tương tự, như ta cho rằng trong cuộc đời ta đã làm nhiều việc thiện, tạo bao công đức cho đời, đó là vướng mắc. Nếu còn một người ta ghét hay ta thương, đó là vướng mắc. Nếu còn tin vào chánh tà hay thiện ác, đó là vướng mắc. Nếu còn tin vào si mê và giác ngộ, đó cũng là còn vướng mắc…

Và đó cũng chính là giáo lý cố tủy của nhà Phật. Giáo lý đó dạy rằng không được bám víu vào bất cứ thứ gì. Hay nói một cách ngắn gọn là “không dính mắc”. Không dính mắc vào bất cứ thứ gì mới đạt được tự do tuyệt đối. Để Tâm vô sở trụ, tức là tâm không trụ vào đâu cả, không còn dính mắc, bám víu vào bất cứ cái gì nữa, điều mà kinh Kim Cang nói: “ưng vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm”.

Tạo bài viết
21/01/2018(Xem: 17263)
12/10/2016(Xem: 15458)
12/04/2018(Xem: 16070)
06/01/2020(Xem: 6953)
24/08/2018(Xem: 6451)
28/09/2016(Xem: 21435)
27/01/2015(Xem: 19055)
Câu chuyện bắt đầu rất đau buồn nhưng về sau lại mở ra một cánh cửa mới đầy hy vọng và tỉnh thức. Zach Obseon lúc nhỏ đã chứng kiến em gái của mình bị hiếp và giết chết, sau này lớn lên anh theo học ngành cảnh sát với tâm nguyện ngăn chặn cái ác, không để xảy ra những trường hợp như em gái của mình. Về phần kẻ thủ ác, anh ta tên Dennis Skillicorn , sau khi bị bắt và chịu án chung thân không ân xá. Trong thời gian ở tù, anh ta đã ăn năn tội lỗi của mình, anh ta và những bạn tù khác lập ra tờ báo “Compassion”, số tiền thu được làm học bổng cho Obseon cũng như những học viên cảnh sát khác.
Sam Lim, tân đại biểu Quốc hội Úc châu khóa 47, đã làm được một bước lịch sử: Sam Lim hôm Thứ Ba 26/7/2022 đã trở thành người đầu tiên tuyên thệ vào Quốc hội Úc bằng lời thề đặt tay trên kinh Phật. Đó là cuốn kinh được đọc nhiều nhất - Kinh Pháp Cú.
Chúng tôi rất vui mừng thông báo với đại chúng và cộng đồng Phật Pháp rằng Tăng đoàn do chúng tôi thành lập đã hình thành nên một ngôi Phạm Vũ ở Tiểu bang Pennsylvania, Mỹ Quốc: Phạm Vũ Pháp Vân.