Some Comments On Translator Vuong Thanh’s Book, “The Tale Of Kiều”

08/02/20233:15 SA(Xem: 1399)
Some Comments On Translator Vuong Thanh’s Book, “The Tale Of Kiều”

SOME COMMENTS ON TRANSLATOR
VUONG THANH’S  BOOK, “THE TALE OF KIỀU”

Venerable Buddhist Teacher Thích Như Điển
Vài nhận xét về ”The Tale of Kiều”
của dịch giả Vương Thanh

Truyện KiềuXem toàn bộ quyển sách:
The Tale of Kiều Translated by Vương Thanh (Sách Ebook Vietnammese-English PDF)

 

Năm 2021 khi bắt đầu viết tác phẩm thứ 68 của mình, nhan đề là:”Tư Tưởng Phật Giáo Trong Thi Ca Nguyễn Du” tôi đã cố gắng rất nhiều để tìm thêm tài liệu về tác phẩmtác giả của truyện Kiều. Đây là một tác phẩm thơ tuyệt vời mà hầu như không có người Việt Nam nào mà chưa nghe nói đến; ít nhất cũng là tên của Kim Trọng hay Thúy Kiều, Thúy Vân, hoặc giả một vài câu thơ trong ấy. Đây cũng là một tác phẩm thơ Hán Nôm hay nhất của nền Văn Học Việt Nam ở vào cuối thế kỷ thứ 18, đầu thế kỷ thứ 19 và kéo dài mãi hơn 200 năm sau, cho đến tận hiện nay vẫn như vậy.

 

In 2021, when I started writing my 68th work, titled: "Buddhist Thoughts in Nguyen Du Poetry", I spent quite a lot of effort to find more material about “The Tale of Kiều” and its author. This is a wonderful work of poetry that hardly any Vietnamese have not heard of;  at least the name of Kim Trong or Thuy Kieu, Thuy Van, or some of the verses in it are familiar. This is also one of the best works of Chữ Nôm poetry of Vietnamese literature at the end of the 18th century, the beginning of the 19th century and lasted for more than 200 years to the present.

 

Khi tìm hiểu kỹ, tôi biết rằng gia thế của Đại Thi Hào Nguyễn Du là một nhà danh gia vọng tộc; nhưng có nhiều điều uẩn khúc ở chốn quan trường. Thân phụ Ông, Cụ Nguyễn Nghiễm, làm quan dưới thời Vua Lê Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. Anh Ông, Nguyễn Khảm làm quan cho Vương Triều Quang Trung Nguyễn Huệ từ năm 1786 đến 1792. Còn Ông, Nguyễn Du chống lại Tây Sơn, phải sang Trung Hoa tỵ nạn từ năm 1789 đến năm 1792. Chính trong thời gian 3 năm nầy, Ông đã tìm được Thanh Tâm Tài Tử Truyện ở Hàng Châu; nơi Từ Hải đang tu ở chùa Hổ Pháo và cũng chính trong 3 năm ấy, trên dưới 1.000 ngày lưu lạc với Pháp danh Chí Hiên, Ông đã làm nhà sư lang thang đây đó trên đất nước rộng lớn Trung Hoa và đã tụng hơn ngàn lần bộ Kinh Kim Cang. Khi Ông đặt chân đến Phân Kinh Thạch Đài của Lương Chiêu Minh Thái Tử, con vua Lương Võ Đế, Ông đã làm một bài thơ rất dài và phần cuối có mấy câu như sau:

After careful research, I learned that the Grandmaster Poet Nguyen Du came from a renowned family that had various issues as its members worked for different governments.  His father, Nguyen Nghiem, was an official under King Le and Lord Trinh in Tonkin. His brother, Nguyen Kham, was a mandarin for Emperor Quang Trung under the Tay Son dynasty from 1786 to 1792. And he, Nguyen Du, fought against the Tay Son dynasty and had to escape to China as a refugee from 1789 to 1792. It was during these three years that he came across the novel “Thanh Tam Tai Tu Truyen” in Hangzhou, where Từ Hải used to stay for some time in the Hổ Pháo temple. In those three years, Nguyen Du led a wandering life for about a thousand days. He became a monk, with Dharma name Chí Hiên, and wandered here and there in the vast country of China and had recited the Diamond Sutra over a thousand times. When he arrived at the Thach Dai section of the crown prince, Luong Chieu Minh, the son of King Luong Vo De, he wrote a very long poem with the last four lines as follows:

 

Nguyên văn  (Original):
我讀金剛千遍零
其中奧旨多不明
及到分經石臺下
終知無字是眞經

 

Ngã độc Kim Cương thiên biến linh,
Kì trung áo chỉ đa bất minh
Cập đáo Phân Kinh Thạch Đài hạ,
Chung tri vô tự thị chân kinh.

 

Nghĩa:

Ta đọc Kim Cang hơn ngàn biến
Trong chỗ uyên áo chưa hiểu rành.
Nay đến Phân Kinh Thạch Đài ấy
Mới hay vô tự chính Chân Kinh.

 

Meaning:

I read the Diamond Sutra over a thousand times
In its profound depth, there are areas I do not fully understand
Now that I came to this Phân Kinh Thạch Đà” place
I then realized that wordlessness is the True Sutra.

 

Tôi cũng đoán chắc một điều là sau khi quay về Đại Việt vào năm 1792, Đại Thi Hào Nguyễn Du đã bắt đầu viết truyện Kiều phỏng theo cốt truyện của sách”Thanh Tâm Tài Tử Truyện”mà Ông đã mang theo. Đồng thời sau khi tụng hơn 1.000 lần bộ Kinh Kim Cang nói về Tánh Không, Ông mới có thừa năng lực để viết nên 3254 câu lục bát, kể từ năm 1792 đến năm 1802. Trong khoảng thời gian 10 năm nầy tác phẩm Kim Vân Kiều đã hình thành tại quê hương Đại Việt của chúng ta; chứ không phải như nhiều nhà nghiên cứu đã cho rằng Nguyễn Du đã có được truyện Thanh Tâm Tài Tử vào năm 1813, khi Ông đi sứ sang Trung Hoa lần thứ nhất. Giả sử Ông có được tác phẩm nầy vào năm 1813 thì Ông cũng đã không có cơ hội để viết nên một tác phẩm vĩ đại như vậy, bởi lẽ đây là thời gian Ông làm quan dưới triều Gia Long Nguyễn Ánh, từ năm 1802 đến năm 1820, Nguyễn Du không thể có thời gian để viết nên một tác phẩm thơ bất hủ như thế được.

 

I believe that after returning to Vietnam in 1792, Grandmaster Poet Nguyen Du began to write the tale of Kiều, based on the plot of the novel "Thanh Tam Tai Tu Truyen" that he brought with him. At the same time, after reciting more than a thousand times the Diamond Sutra which teaches the Buddhist concept of Emptiness, he had gained the state of mind to be able to write 3254 lines of beautiful six-eight verses from 1792 to 1802. During this ten year period, the literary work, “The Tale of Kiều” was started and completed in our homeland and not as many researchers had assumed that Nguyen Du got the story of “Thanh Tam Tai Tu Truyện” in 1813, when he went on a mission to China for the first time. If he had obtained this work in 1813, he would not have had the opportunity to write such a great work, because he worked as  an official under Gia Long Nguyen Anh's reign from 1802 to 1820. Nguyen Du could not have had the time to write such an immortal work of poetry.

 

Nhìn chung về hoàn cảnh của gia đình kinh qua các triều Vua, Đại Thi Hào Nguyễn Du chọn phục vụ cho triều Nguyễn Gia Long; khác với người anh là ông Nguyễn Khảm phục vụ cho Nguyễn Huệ;  thân phụ là ông Nguyễn Nghiễm đã phò vua Lê Chúa Trịnh ở Đàng Ngoài. Đại Thi Hào Nguyễn Du đã chứng kiến tất cả những cảnh nồi da xáo thịt trong quan trường, chính trị v.v… nên tâm sự của Ông đã gửi trọn vào các vai trong truyện Kiều thật là tế nhịlinh hoạt, khiến ai đó đọc qua tác phẩm nầy cũng không ngớt ngợi khen ngòi bút thiên tài của Đại Thi Hào. Thân phận của nàng Kiều, của Kim Trọng, của Từ Hải phải chăng cũng là chính tâm trạng của Nguyễn Du? Ông đã hóa thân vào đại tác phẩm nầy quá tuyệt diệu, không có lời nào để tán thán hơn được.

 

Living through multiple dynasties in his lifetime, Grandmaster Poet Nguyễn Du chose to serve under the Gia Long dynasty, whereas his brother, Nguyễn Khâm served Nguyễn Huệ, and his father, Nguyễn Nghiễm, supported King Lê and Lord Trịnh in Tonkin. Grandmaster Poet Nguyễn Du had witnessed all the ugly scenes of people turning against each other, brothers against brothers, at Court, in life, in politics, etc.  Thus, with strong empathy, his deep feelings and thoughts were expressed with fine-tuned delicacy and great flexibility for the various character roles in the tale of Kiều. Those who read Kiều immediately recognized his supreme artistry and gave unending praises to his literary genius. The characters of Miss Kieu, Kim Trong, and Tu Hai, do they not reflect the thoughts and feelings of Nguyễn Du at various periods in life, having lived through very turbulent times? He had so wonderfully put himself into the various characters in this literary work, that no words can give higher praise for this masterpiece.

 

Nay có Tác Giả Vương Thanh, hay nói đúng hơn là dịch giả của truyện Kiều sang Anh ngữ, từ Hoa Kỳ đã gửi sang cho tôi tất cả 418 trang “The Tale of Kiều”cả tiếng Việt và tiếng Anh để xem và thưởng ngoạn tài nghệ văn chương thi phú của dịch giả, với tuổi đời chưa đến 60, mà ngôn ngữ Hán Việt, Việt ngữ và Anh ngữ thật là tuyệt mỹ. Dịch giả Vương Thanh cũng cho biết rằng anh sang Hoa Kỳ từ rất sớm; có thể từ năm 1975 chăng? Anh là con trai của nữ sĩ Tuệ Nga- một lão Cư Sĩ đã nhiều năm đóng góp Thơ Văn cho tờ báo Viên Giác ở Đức, xuất bản từ năm 1979 cho đến nay hơn 44 năm chưa ngừng nghỉ với 253 số, do tôi sáng lập làm Chủ Nhiệm và Đạo Hữu Phù Vân làm Chủ Bút. Có lẽ cái duyên văn chương thi phú từ đây mà nên vậy.

 

Now, author Vuong Thanh, or rather, the translator of Kieu's story into English, had sent me all 418 pages of "The Tale of Kieu" in both Vietnamese and English to read and enjoy. Although less than 60, his literary skills in Sino-Vietnamese, Vietnamese and English languages are masterful. Vuong Thanh said that he came to the United States very early; maybe in 1975? He’s the son of Poet Tue Nga - an old layman who has contributed poetry and literature to the German newspaper Vien Giac for many years. The newspaper, founded by me in 1979 with Đạo Hữu Phù Vân as Editor-in-Chief has continued for 44 years until now without stopping, for a total of 253 issues. Perhaps, Karma had sown the seed at that time which had led to the occasion of writing this book review.

 

Tôi vốn chỉ viết văn và dịch sách từ nhiều ngôn ngữ khác nhau sang Việt ngữ, ít khi làm thơ. Nếu có, chỉ mới dịch 35 bài thơ của vua Trần Nhân Tông từ chữ Hán sang Việt ngữ ở thể thơ lục bát hay ngũ ngôn hoặc song thất lục bát trong tác phẩm ”Vua là Phật, Phật là Vua”. Do vậy khi đọc đến bản dịch của dịch giả Vương Thanh từ tiếng Việt sang tiếng Anh, tôi vô cùng thán phục. Bởi lẽ hiểu được điển tích và rành về cách kết cấu vần điệu mới có thể đảm nhận được vai trò chuyển ngữ diệu kỳ nầy. Ngay như chữ “Xuân đường“ và “Huyên đường“, là hai từ ngữ ngày nay ít người dùng đến, mà dịch giả Vương Thanh đã dịch chính xác ngữ cũng như nghĩa của nó. Dĩ nhiên là tiếng Anh hay tiếng Pháp hoặc tiếng Đức, khó gieo vần như tiếng Việt; nhưng dịch giả cũng đã cố gắng giải thích nghĩa câu văn rộng ra để người ngoại quốc đọc, có thể nắm bắt được nội dung, tình tiết của câu chuyện một cách mạch lạc hơn. Đây là sự thành công của dịch giả với một đại tác phẩm như Đoạn Trường Tân Thanh nầy.

 

I used to write and translate books from several different languages into Vietnamese; I rarely write poetry, however, I had translated 35 poems of King Tran Nhan Tong from Chinese into Vietnamese, using three Vietnamese verse forms, namely six-eight, five-words, and seven-seven-six-eight forms in the book "King is Buddha, Buddha is King". Thus, when I read Vương Thanh’s English translation of Kiều, I was very impressed. Because it requires a deep understanding of classic references, mastery of rhythm and rhyming skills to be able to take on the role of translating this masterpiece. For example, the words "Xuân Đường" and "Huyên Đường" are rarely used today, but Vuong Thanh had correctly translated their meanings. Of course, rhyming in English or French or German, is more difficult than in Vietnamese, but the translator had put in great effort to explain the full meaning of condensed original verses that contain classical references, in a general way, so that the English readers can better follow and enjoy the content and details of the story. This is the success of the translator with a great literary work like this “”New Cry from a Broken Heart” (the original name of the tale of Kiều).

 

Dịch giả đã chia ra tất cả nội dung truyện Kiều thành 66 Chapter của 3254 câu ấy và hơn nửa phần về sau của quyển sách là những thư họa của ông Vũ Hối, em ruột Giáo sư Vũ Ký, mà tôi đã có lần quen biết. Những hình ảnh, âm nhạc, họa tiết, ngâm thơ, họa thơ của chính dịch giả hay những tác giả khác cũng đã được dịch sang Anh ngữ một cách tài tình, kể cả những bài thơ khó dịch của cụ Nguyễn Khuyến hoặc Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu.

 

The translator had divided 3254 verse lines of the tale of Kiều into 66 chapters. Throughout the book are several calligraphic paintings, some by the Poet-Artist Vũ Hối, who was the younger brother of Professor Vũ Ký, whom I had met. After the translation of Kiều, the later half of the book consists of several poems and songs, written by the translator and various other authors. Many are translated into English skillfully, even the difficult ones like those of Poet-Scholar Nguyễn Khuyến and Poet-Scholar Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu.

 

Gần đây dịch giả cũng đã gửi cho tôi thưởng lãm 11 Chapter đầu của truyện Kiều bằng tiếng Anh, do một nữ sĩ người Mỹ đọc, rất rõ ràng qua âm điệu cũng như ngữ pháp. Qua đó người Tây Phương mới có thể cảm nhận được cái tài, cái sắc của chị em nàng Kiều cũng như văn học Đông Phương nhiều hơn nữa qua dịch phẩm nầy.

 

Recently, the translator also sent me to enjoy an English audio reading of the first eleven chapters of the story of Kieu, recited with the voice of a professional female artist. Thereby, Westerners can have a better feel for the talent and loveliness of the Kieu sisters as well as the beauty of Oriental literature through this translation.

 

Tôi xin có vài lời đơn giản để chia xẻ dịch phẩm nổi tiếng truyện Kiều của dịch giả Vương Thanh và xin có lời tán thán dịch giả với tuổi trẻ tài cao, làm rạng danh người Việt hiện đang sinh sống tại Hoa Kỳ, đã trực tiếp mang chuông đi đánh xứ người. Và tôi mong rằng tiếng chuông ấy sẽ ngân vang mãi dài lâu và lan rộng khắp đó đây trên hoàn vũ nầy, không phải chỉ là 300 năm như Đại Thi Hào Nguyễn Du mong đợi mà còn dài lâu hơn như thế nữa.

 

I would like to have a few simple words to share this well-received translation of Kieu by translator Vuong Thanh and would like to commend the translator for his age and using his poetry talent to honor the Vietnamese people currently living in the United States, by ringing the bell for Vietnamese literature in a foreign country. I really hope that the bell will ring for a long time and its echoes will spread throughout the world, not just for 300 years as Grandmaster Poet Nguyen Du had hoped, but for much longer than that.

 

Viết xong vào lúc 16 giờ ngày 3 tháng 2 năm 2023

tại Phương Trượng Đường Tổ Đình Viên Giác Hannover Đức Quốc.

 

Finished writing at 16:-00 on February 3, 2023

at Vien Giác Temple, Hannover, Germany.

Thích Như Điển

 

English translation by Vuong Thanh

Viên Giác Pagoda Website

Đọc thêm các bản in nguyên văn Truyện Kiều:
PDF icon (4)
Truyện KIều Văn Xuôi dành cho tuổi trẻ - Thích Nhất Hạnh
Truyện Kiều Trọn Bộ
Truyện Kiều Chú Giải
Truyện Kiều



 

Gủi hàng từ MỸ về VIỆT NAM
Gủi hàng từ MỸ về VIỆT NAM
Tạo bài viết
Thời Phật giáo xuống đường vào những năm 1960, anh Cao Huy Thuần là một nhà làm báo mà tôi chỉ là một đoàn sinh GĐPT đi phát báo. Thuở ấy, tờ LẬP TRƯỜNG như một tiếng kèn xông xáo trong mặt trận văn chương và xã hội của khuynh hướng Phật giáo dấn thân, tôi mê nhất là mục Chén Thuốc Đắng của Ba Cao do chính anh Thuần phụ trách. Đó là mục chính luận sắc bén nhất của tờ báo dưới hình thức phiếm luận hoạt kê. Rồi thời gian qua đi, anh Thuần sang Pháp và ở luôn bên đó. Đạo pháp và thế sự thăng trầm..
Nguồn tin của Báo Giác Ngộ từ quý Thầy tại Phật đường Khuông Việt và gia đình cho biết Giáo sư Cao Huy Thuần, một trí thức, Phật tử thuần thành, vừa trút hơi thở cuối cùng xả bỏ huyễn thân vào lúc 23 giờ 26 phút ngày 7-7-2024 (nhằm mùng 2-6-Giáp Thìn), tại Pháp.
"Chỉ có hai ngày trong năm là không thể làm được gì. Một ngày gọi là ngày hôm qua và một ngày kia gọi là ngày mai. Ngày hôm nay mới chính là ngày để tin, yêu và sống trọn vẹn. (Đức Đạt Lai Lạt Ma 14)