Ca Khúc Phật Giáo "Chế": Vi Phạm Pháp Luật

28/08/201312:00 SA(Xem: 11449)
Ca Khúc Phật Giáo "Chế": Vi Phạm Pháp Luật

CA KHÚC PHẬT GIÁO "CHẾ": VI PHẠM PHÁP LUẬT
Minh Thạnh

music-5Ca khúc Phật giáo “chế” là những ca khúc vốn được lưu hành rộng rãi, với các đề tài, nội dung khác nhau, không liên hệ gì đến Phật giáo, nay được đặt lại lời mới, có nội dung Phật giáo.

Việc đặt lại lời bài hát mới có nội dung Phật giáo đương nhiên là do người Phật giáo thực hiện (tăng ni Phật tử).

Ban đầu, việc lưu hành những ca khúc Phật giáo “chế” này chỉ giới hạn bên trong nội bộ những đơn vị Phật giáo, như chùa, đạo tràng. Nhưng nay, nó đã phổ biến rộng rãi ở cả trong nước và ngoài nước bằng nhiều cách: thu băng đĩa, phát hành trên mạng bằng video, audio, biểu diễn nơi có đông công chúng, thậm chí có doanh thu.

Người trình diễn ca khúc Phật giáo chế có thể là tín đồ, có thể là tu sĩ Phật giáo, thậm chí có thể là những vị cao niên, hòa thượng.

Lời đặt lại cho những ca khúc nói chung là lành mạnh, nói lên tinh thần Phật giáo, kêu gọi từ bi, tu hành…

Tuy nhiên, việc làm này theo chúng tôi, đã làm nảy sinh ra vấn đề, và do vậy, nên chấm dứt nó, trước khi những phiền phức xảy đến.

Đó là việc tự ý đặt lại lời các ca khúc là việc xâm phạm bản quyền tác giả. Điều này được coi là một hành vi trộm cắp (dù có thể không khai thác thương mại), có thể bị truy tố trước pháp luật để yêu cầu chấm dứt hành vi xâm phạm bản quyền và bồi thường kinh tế.

Vì việc này xảy ra ở cả trong nước và ngoài nước, cho nên chúng tôi không đi vào những nội dung luật pháp cụ thể, mà chỉ bàn luận ở những vấn đề chung. Nhưng việc khởi kiện trước tòa về hành vi xâm phạm bản quyền tác giả là việc đều có thể xảy ra trong nước và ở nước ngoài. Có điều, hình thức xử lý và mức hình phạt có thể khác nhau, tùy luật pháp từng nước, nhất là mức xử phạt và bổi thường thiệt hại.

Theo “Từ điển Xuất bản” (nhà xuất bản Từ điển Bách Khoa, Hà Nội 2007, trang 39) thì nội dung bản quyền, tác giả đã có được sự thống nhất quốc tế, gồm có 6 quyền sau:

1. Quyền công bố
2. Quyền đặt tên cho tác phẩm
3. Quyền đứng tên khi tác phẩm được công bố
4. Quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm
5. Quyền sửa chữa
6. Quyền thu hồi

Như vậy, chỉ có tác giả, hoặc với sự đồng ý của tác giả, hoặc cá nhân, đơn vị sở hữu bản quyền, thì mới được phép sữa chữa tác phẩm. Việc đặt lại lời mới cho ca khúc, bất luận với nội dung gì, dùng vào mục đích gì, có thương mại hay không, thì bắt buộc phải có sự đồng ý của tác giả, dĩ nhiên là bằng văn bản.

Sửa chữa, điều chỉnh nội dung tác phẩm, mà không có sự đồng ý của tác giả bằng các thỏa thuậngiá trị pháp luật, là xâm phạm đến quyền tác giả và do vậy “có thể khởi tố ở tòa án, yêu cầu đình chỉ xâm phạm, bồi thường thiệt hại” (trang 39, tài liệu đã dẫn).

Nếu một số cá nhân trong Phật giáo, nhất là tu sĩ Phật giáo, đặt nhạc chế Phật giáo tức đặt lời mới có nội dung Phật giáo cho ca khúc đã công bố, thì vô tình, phía Phật giáo đã làm cái việc vi phạm pháp luật. Ở đây, có thể coi là một hình thức “NẮM LƯỠI” của lưỡi dao luật pháp. Tác giả, hoặc cá nhân, đơn vị có bản quyền hợp pháp các ca khúc bị sửa lời, có thể khởi kiện lúc nào họ muốn.

Gần đây, đã xuất hiện một số trường hợp những lực lượng hủy phá Phật giáo phát lên mạng các video clip ghi cảnh thẩm vấn các vị tăng sĩ Phật giáo Việt Nam, thường là những người giữ cương vị lãnh đạo cộng đồng Phật giáo Việt Nam ở nước ngoài, có liên hệ đến các vụ kiện tụng.

Liên hệ đến vấn đềchúng ta đang bàn luận, thì nếu tác giả các ca khúc, hoặc người, đơn vị sở hữu tác quyền các ca khúc, đã xảy ra việc sửa lời thành nhạc “chế” Phật giáo, khởi kiện nhằm mục tiêu hủy phá Phật giáo, bôi nhọ Phật giáo, thì tai hại vô cùng! Điều này đã trong tình thế có thể xảy ra.

Do đó, các cá nhân phía Phật giáo không nên làm việc nắm lưỡi dao pháp luật này nữa, tức là không nên đặt nhạc chế Phật giáo, sửa lời các bài hát đã công bố, lưu hành thành những bài hát Phật giáo.

Nếu muốn làm việc đó, thì cần phải xin phép tác giả, hoặc cá nhân đơn vị sở hữu tác quyền, nắm trong tay văn bản đồng ý của tác giả, hoặc người, đơn vị sở hữu tác quyềngiá trị pháp luật.

Phải lưu ý điều này, vì rất có thể xảy ra trường hợp, tác giả đã qua đời, việc khởi kiện là do người thừa kế, và từ một sự xúi giục hay mua chuộc nào đó. Họ chỉ cần lôi được một vị tu sĩ Phật giáo ra tòa về việc xâm phạm bản quyền tác giả (được coi là một hành vi trộm cắp) chụp hình, quay video tung lên mạng, là đủ, bất kể kết luận tòa án ra sao, phân xử đúng sai như thế nào (1).

Việc sửa lời bài hát là việc xâm phạm đến bản quyền tác giả. Việc bảo vệ bản quyền đã được sự thống nhất quốc tế (xem “Từ điển Xuất bản” đã dẫn). Hành động xâm phạm bị coi là trộm cắp, gây thiệt hại tác giả. Theo quan điểm nhà Phật, trộm cắpphạm giới. Vì vậy, nên dứt khoát từ bỏ việc đặt nhạc “chế” Phật giáo bằng cách sửa lời các ca khúc đã lưu hành mà không có sự đồng ý của tác giả, hoặc cá nhân đơn vị sở hữu tác quyền. Không nên đặt mình vào tình thế nguy hiểm về luật pháp, cũng như đặt Phật giáo vào tình thế có thể bị bôi nhọ.

Hiện nay, bên cạnh nhạc “chế” Phật giáo, còn một kiều nhạc “chế” khác tạm gọi nhạc “chế” “bụi”! Nhạc “chế” “bụi” có nội dung khác hẳn nhạc “chế” Phật, nó thô tục, bạo lực, nhảm nhí, pha lẫn cay đắng, bất mãn, buồn đời... Nhưng điều trớ trêu là nó dùng cũng một kiểu sáng tác như nhạc “chế” Phật. Đó là “chế”, tức đặt lại lời mới cho những ca khúc đang lưu hành, hoặc mượn ở bài này một chút giai điệu, bài kia một chút giai điệu, pha tạp thành một bài hát mới. Thực ra, cũng là một kiểu “đạo” nhạc. “Tác giả” cũng như công chúng của loại nhạc “chế” này là những người ít học, làm những việc lao động chân tay. Nhạc chế “bụi” nói về hoàn cảnh sống của họ: hút sách, nghiện ngập, trai gái, ngoại tình, ghen tuông, đâm chém, sống tù tội, lang thang… Ấy vậy mà, Phật giáo cũng “chế” nhạc như thế! Cho dẫu nội dung hoàn toàn khác, đây cũng là điều không hay và nên tránh.

Chấp nhận nhạc “chế”, phổ biến nhạc “chế”, thì dù với nội dung hoàn toàn khác, văn hóa Phật giáo cũng có một cái gì đó dính dấp, vướng mắc với kiểu văn hóa bụi, “vỉa hè”, cùng đi chế nhạc. Điều đó cần nên tránh.

Trước nhu cầu âm nhạc Phật giáo tăng cao, thì cơ quanchức năng của GHPGVN nên tổ chức những cuộc vận động hay thi sáng tác âm nhạc Phật giáo, chủ động ngăn chặn nhạc “chế” bằng âm nhạc Phật giáo thực sự, mang những giá trị Phật giáo từ lời đến nhạc.

Hãy kết thúc thời kỳ nhạc “chế” Phật giáo bằng những tác phẩm âm nhạc Phật giáo giá trị thật sự. Nhất là trước khi xảy ra một vụ kiện tụng bản quyền, nhắm vào một tu sĩ Phật giáo, với bằng chứng là một file audio hay video. Rồi người ta dùng nó bêu rếu xem đó như một kiểu làm văn hóa Phật giáo, trình độ mỹ học âm nhạc Phật giáo, nhằm một mục đích mà lâu nay, người ta đã dùng đủ mọi cách thức, cho dù nó bẩn thỉu cách mấy, là bôi bẩn Phật giáo.

MT

(1) Theo “Từ điển Xuất bản”, sách đã dẫn, thì việc xâm phạm quyền tác giả có thể bị xử lý hình sự (Xem: mục từ “Biện pháp thực thi quyền tác giả” trang 57-58).

(Phật Tử Việt Nam)


PHẢN HỒI Ý KIẾN ĐỘC GIẢ

minh ngọc
25/08/2013 23:30:26
Vấn đề nhạc Phật giáo chế lời, tôi đã có lần phản hồi trong bài "“Lạm dụng” hay “lợi dụng” nghi lễ Phật giáo" của tác giả Minh Thạnh hơn một năm trước. Nay tác giả Minh Thạnh đề cập lại vấn đề này một cách nghiêm chỉnh, tôi thấy rất kịp thời và hết sức cần thiết. Xin cảm ơn tác giả.

Các Thầy có thể hát những bài hát về đạo, ca ngợi Phật giáo… do quý Thầy tự sáng tác chứ không phải cải biên, đạo nhạc, chế lời bài hát có sẵn. Việc làm này vô tình tạo nên hình ảnh không hay, mang điều tiếng cho Phật giáo nói chung và tên tuổi của tác giả là các vị xuất gia nói riêng.

Các ca khúc Phật giáo phải mang tính Trí tuệ Giải thoát, không chấp nhận các ca khúc nhạc chế, nhạc bụi một cách giải trí thông thường. Người theo đạo Phật, nhất là các vị xuất gia phải nhớ câu "không lấy của không cho". Việc chế lời, đạo nhạc các ca khúc không chỉ vi phạm pháp luật mà còn phạm giới luật "không ăn cắp".

Cuối cùng, tôi xin mượn chữ của cố nhạc sĩ Trần Thiện Thanh để kết thúc bài viết.

"...Lời hát xin gây rung động thật lâu, đừng hát như chim trên rừng lá sầu" Xin thật lòng trong sáng tác người ơi. "Giới luật làm thầy" hãy nhớ lấy đừng quên...

haiminh 26/08/2013 08:14:26
 Cám ơn tác giả Minh Thạnh đã nêu lên được vấn đề bức xúc của những người có tâm huyết với nền âm nhạc Phật giáo nước ta hiện nay.

Sáng 26/08/2013 09:42:20
Cám ơn anh Minh Thạnh đã lên tiếng về tình trạng này. Thật buồn và xấu hổ cho Phật giáo khi lấy nhạc của người khác rồi chế lời có nội dung Phật giáo. Tôi đã nghe xôn xao dư luận ở xóm tôi người ta nói Phật giáo đạo nhạc. Mùa Phật Đản vừa qua ở quê tôi có một chiếc xe hoa khi diễu hành đã phát những bản nhạc chế như thế, tôi tham gia cùng đoàn diễu hành, đang phấn khích bỗng bị hụt hẫng. Nhạc Phật giáo chính thức thiếu gì bài hay, chúng ta cũng chưa sử dụng hết thì tội gì phải dùng nhạc chế như vậy để mang tiếng. Cho dù không có ai kiện tụng thì chúng ta cũng phải có lòng tự trọng chứ!

Biết rằng người chế nhạc Phật giáo có ý tốt, nhưng tôi khẩn thiết xin những ai từ trước đến giờ chế nhạc Phật giáo như thế hãy dừng lại ngay, đừng làm Phật giáo phải mang tiếng. Và tất cả Phật tử hãy chấm dứt ngay không sử dụng loại nhạc Phật giáo chế này.




Tạo bài viết
20/07/2018(Xem: 971)
19/02/2014(Xem: 4739)
Có một câu chuyện thú vị rằng năm 1994, thiền sư Phật Giáo người Hàn Quốc, tiến sỹ Seo Kyung-Bo đã có chuyến viếng thăm đặc biệt Đức Cha John Bogomil và đã tặng Đức Cha vương miện của Bồ tát Quan Thế Âm bằng ngọc. Lúc đó Đức Cha John Bogomil có hỏi thiền sư Seo Kyung-Bo về sự liên kết giữa Thiên chúa giáo và Phật giáo và câu trả lời rằng đó là 2 cánh của 1 con chim.
Bức tượng “lưu lạc” đúng 50 năm. Trong khoảng thời gian đó có gần bốn mươi năm là dằng dặc ám ảnh chiến tranh của người cựu binh Mỹ Muller và hơn mười năm ông Anderson day dứt thực hiện nguyện vọng sau cùng của bạn. Nên dù đến vào giờ chỉ tịnh chốn thiền môn của một buổi trưa nắng nóng Quảng Trị, Anderson vẫn phải làm phiền nhà chùa để được vào trả lại bức tượng. Người bạn quá cố Muller và cả ông nữa, đã chờ đợi giây phút này quá lâu rồi!