10. Hoa Nghiêm Tánh Khởi

11/05/20169:23 SA(Xem: 1147)
10. Hoa Nghiêm Tánh Khởi

ĐI VÀO KINH HOA NGHIÊM  
Tác Giả: Nguyễn Thế Đăng  
Nhà xuất bản Thiện Tri Thức 2016

10. HOA NGHIÊM TÁNH KHỞI

Theo kinh Hoa Nghiêm, được xem là kinh cao rộng nhất của Đại thừa, thì vũ trụ này là Báo thânHóa thân của Phật bổn nguyên Tỳ Lô Giá Na. Phật Tỳ Lô Giá Napháp thân của Đức Phật Thích Ca và tất cả chư Phật.
Báo thânHóa thân khởi sanh từ Pháp thân hay pháp giới tánh. Do đó vũ trụ hay pháp giới sanh khởi từ Pháp thân hay pháp giới tánh. Phẩm Bảo Vương Như Lai tánh khởi thứ 32 của Kinh Hoa Nghiêm 60 cuốn là phẩm đặc biệt nói về chủ đề tánh khởi này.

 

Pháp giới hay thân Phật thì cùng khắp nhưng vẫn thanh tịnhtịch diệt:

Thân Phật thanh tịnh thường tịch diệt

Quang minh chiếu sáng khắp thế gian
Không tướng không hành không hình bóng
Ví như mây nổi giữa không gian
Thân Phật như vậy cảnh giới định
Tất cả chúng sanh không thể lường
Thị hiện phương tiện khó nghĩ bàn
Thiên vương Huệ Quang đã ngộ được.
Thân Phật vô tận như hư không

Vô tướng vô ngại khắp mười phương
Như huyễn như hóa khắp ứng hiện
Biến Hóa Âm Vương đã ngộ được.
Thân Phật cùng khắp đồng pháp giới
Khắp ứng chúng sanh đều hiện tiền
Các thứ giáo môn thường dạy trao
Nơi pháp tự tại hay khai ngộ.
(Thế Chủ Diệu Nghiêm thứ 1)

Phẩm Thập địa nói: “Toàn cả ba cõi chỉ là Nhất Tâm”.

Phật bổn nguyên Tỳ Lô Giá NaNhất Tâm hay pháp giới tánh, từ đó vũ trụ hay pháp giới xuất sanh và hiện hữu trong đó:

Nếu người muốn rõ biết
Tất cả Phật ba đời
Phải quán pháp giới tánh
Tất cả duy tâm tạo.
(Duy Ma cung kệ tán thứ 20)

Tâm, Phật, và chúng sanh vốn là một, như kinh nói:

Như tâm, Phật cũng vậy
Như Phật, chúng sanh đồng
Tâm, Phật, và chúng sanh
Cả ba không sai khác.
(Duy Ma cung kệ tán thứ 20)

Sở dĩ chúng ta không thấy được Phật hay pháp giới tánh vì những phiền não chướngsở tri chướng, là những “nghiệp chướng xấu ác” của mình che chướng tâm và mắt:

Chúng sanh nghiệp chướng xấu sâu dày
Trăm ngàn kiếp qua chẳng thấy Phật.
(Thế Chủ Diệu Nghiêm thứ 1)

Vũ trụ này, pháp giới này xuất sanh từ pháp giới tánh, hiện hữu trong pháp giới tánhtiêu tan vào pháp giới tánh, đây là điều các kinh điển Đại thừa nói là Chân Như duyên khởi, Như Lai tạng duyên khởi…. Trong Kinh Hoa Nghiêm, tương đương với phẩm Bảo Vương Như Lai tánh khởi của bộ 60 cuốn là phẩm Như Lai xuất hiện thứ 37, bộ 80 cuốn. Trong phẩm này, Bồ tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức thưa hỏi Bồ tát Phổ Hiền về sự xuất hiện của Như Lai, mà thân Như Lai thì “khắp đồng pháp giới”. Như vậy, pháp giới đồng với thân Phật này xuất hiện từ đâu, hiện hữu như thế nào. Đây là vấn đề tánh khởi. Hiểu rõ được tánh khởi hay Như Lai xuất hiện, chúng ta sẽ thấy được Như Lai, thấy Phật.

Đại Bồ tát Phổ Hiền dạy phải quán sát tâm, vì “tâm, Phật, chúng sanh, cả ba không sai khác”:

Như tâm cảnh giới vô biên lượng
Chư Phật cảnh giới cũng như vậy
Như tâm cảnh giới từ ý sanh
Phật cảnh như vậy phải quán sát.
(Như Lai xuất hiện thứ 37)

Quán Phật là quán Chân Như, quán pháp giới:
“Chư Phật tử! Như Chân Như: tiền tế bất sanh, hậu tế bất động, hiện tại bất khởi. Như Lai hạnh cũng vậy: chẳng sanh, chẳng động, chẳng khởi.

Như pháp giới: chẳng phải hữu lượng, chẳng phải vô lượng, vì vô hình vô tướng. Cũng vậy Như Lai hạnh chẳng phải hữu lượng, chẳng phải vô lượng, vì vô hình vô tướng.”

Muốn thấy Như Lai phải có tâm và mắt mở rộng khắp tất cả vì Như Lai ở khắp:

“Đại Bồ tát phải ở vô lượng nơi chốn mà thấy thân Như Lai. Phải khắp tất cả nơi thấy Như Lai. Ví như hư không đến khắp tất cả chỗ sắc và phi sắc mà chẳng phải đến, chẳng phải chẳng đến, vì hư không chẳng có thân. Cũng vậy, thân Như Lai khắp tất cả chỗ, khắp tất cả chúng sanh, khắp tất cả pháp, khắp tất cả quốc độ, mà chẳng phải đến chẳng phải chẳng đến. Vì thân Như Lai là không có thân. Vì chúng sanhthị hiện thân Phật”. (Như Lai xuất hiện, thứ 37)

Muốn thấy biết cảnh giới Phật, tâm phải không chỗ trụ:

Có người muốn biết Phật cảnh giới
Phải tịnh ý mình như hư không
Xa lìa vọng tưởng rời bám chấp
Nơi tâm hướng đến đều vô ngại
……

Quang minh Như Lai cũng như vậy
Hiện khắp trong tâm của trời người
Chư Phật hiện thân cũng như vậy

Tất cả mười phương đều khắp cả.
(Như Lai xuất hiện thứ 37)

“Pháp thân Như Lai tạng, vào khắp trong thế gian, dầu ở tại thế gian, mà không nhiễm thế pháp” (Phẩm Phổ Hiền, thứ 36).

Thân Phật có trong thế gian, không chỉ ở cấp độ vĩ mô, mà còn trong cấp độ vi mô, trong mỗi vi trần, trong mỗi sát na:

Thân Phật tất cả tướng
Đều hiện vô lượng Phật
Vào khắp mười phương cõi
Trong mỗi mỗi vi trần
Mười phương những quốc độ
Vô lượng vô biên Phật
Đều ở trong mỗi niệm
Đều riêng hiện thần thông.

(Phẩm Như Lai hiện tướng, thứ 2)

Không gian nhỏ nhất là một vi trần, thời gian ngắn nhất là một sát na, một niệm, thì dung chứa, bao hàm cái lớn nhất của không gian và của thời gian, hiện bày pháp giới sự sự vô ngại, đặc trưng của kinh Hoa Nghiêm.

Trong mỗi trần đều có
Pháp mười phương ba đời
Trong mỗi trần đều có
Vô lượng những cõi Phật
……

Vô lượng vô số kiếp
Hiểu đó tức một niệm
Biết niệm cũng vô niệm
Như vậy thấy thế gian.
(Phẩm Phổ Hiền hạnh, thứ 36)

   Để thấy ở mức vi tế như vậy, tâm chúng ta phải thanh tịnh đến mức vi tế. Thiền định, thiền quán và định quán đồng thời đi liền với hạnh giúp chúng ta có được tâm vi tế. Tâm vi tế mở rộng, dung chứa và nhìn thấy pháp giới ở mức độ vi tế. Khi tâm được tịnh hóa để tương ưng với pháp giới thì gọi là “tâm đầy đủ Phật pháp”.

   “Thâm tâm chẳng nhiễm tất cả pháp thế gian. Thâm tâm đầy đủ tất cả trí vi tế. Thâm tâm đầy đủ tất cả Phật pháp” (Ly thế gian, thứ 38).

Tánh là tánh Không, tánh Như, tánh Phật, tánh giác… Tánh khởi là mọi hiện hữu đều xuất sanh từ đó. Bồ tát Văn Thù hỏi Bồ tát Đại Thủ: “Chỗ giác ngộ của Như Lai chỉ là một pháp duy nhất, sao lại bảo rằng vô lượng pháp, hiện vô lượng cõi, diễn vô lượng âm, hiển thị vô biên các thứ cảnh giới, nhưng trong pháp tánh thì các tướng sai biệt này đều bất khả đắc”.

   Bồ tát Đại Thủ nói kệ đáp:

……
Như đất chỉ một tánh
Mọi loài ở riêng chỗ
Đất không nghĩ đồng khác
Pháp chư Phật như vậy.

Cũng như một đại dương
Ngàn vạn lượng sóng khởi
Nước biển vẫn duy nhất
Pháp chư Phật như vậy…
Cũng như mặt đất kia
Mọc lên nhiều mầm mộng
Mặt đất chỉ là một
Pháp chư Phật như vậy.

(Bồ tát Vấn Minh, thứ 10)

   Bồ tát Văn Thù hỏi Bồ tát Mục Thủ: “Phước điền Như Lai đồng một không sai khác, sao lại thấy quả báo chúng sanh chẳng đồng? Có nhiều loại sắc, có nhiều loại thân, nhiều loại căn, nhiều loại nhà, nhiều loại quyến thuộc, nhiều loại quan chức, nhiều loại công đức, nhiều loại trí huệ, nhưng tâm Phật thường bình đẳng, không có quan niệm riêng khác”. Bồ tát Mục Thủ đáp:

Tất cả vẫn là một
Theo giống mọc mầm khác

Đất không ý thân sơ
Phật phước điền cũng vậy.
Lại như nước một vị
Nhân đồ chứa có khác
Phật phước điền vẫn một
Do tâm người thành khác.
Như mặt gương sáng sạch
Theo hình mà hiện bóng

Phật phước điền cũng vậy
Tùy tâm được báo khác.

  Bồ tát Hiền Thủ nói:

Thân của tất cả Phật
Chỉ là một Pháp thân
Nhất tâm, nhất trí huệ
Lực vô úy cũng vậy.
Tất cả các cõi Phật

Trang nghiêm đều viên mãn
Tùy chúng sanh thấy khác
Thấy chẳng đồng như vậy.
Tâm ý đã thanh tịnh
Hạnh nguyện đều đầy đủ
Người sáng suốt như vậy
Mới thấy được nơi đây.
(Bồ tát Vấn Minh, thứ 10)

    Tất cả vẫn là một, một tánh, mà thấy có các hình tướng khác nhau, các hoàn cảnh khác nhau, sanh ra phân biệt ta người, của ta của người, tạo thành một thế giới xung đột giữa những khác biệt. Đó là cái gọi là thế giới sanh tử của chúng ta. Còn người tâm ý đã thanh tịnh thì thấy “ba cõi chỉ là Nhất Tâm”. Cho nên tu hành là đưa tất cả các sự khác nhau do tâm chúng ta phân biệt tạo ra trở về bản tánh của chúng là Một. Đưa tướng trở lại thật tướng của nó là tánh, đưa thức trở lại thật tướng của nó là trí. Phật là cái Một này, Một Thân này, cho nên thấy cái một trong tất cả, tất cả là một, đó là thấy Phật.

Nếu dùng oai đức, sắc, chủng tộc
Để thấy bậc Điều Ngự thế gian
Đây là mắt bệnh thấy điên đảo
Người này chẳng biết pháp tối thượng.
Như Lai chẳng lấy tướng làm thể
Mà là pháp vô tướng tịch diệt
Nhưng thân tướng oai nghi đầy đủ
Thế gian tùy thích đều được thấy.

……
Một thân là vô lượng
Vô lượng lại là một
Rõ biết các thế gian
Hiện hình khắp tất cả.
Thân này không từ đâu
Không tích tụ cái gì
chúng sanh phân biệt

Thấy Phật có nhiều thân.
Tâm phân biệt thế gian
Tâm ấy không chỗ có
Bậc giác biết điều này
Thấy thân Phật như vậy.
(Quang Minh Giác, thứ 9)

Khi thấy được “thật tướng của tất cả các pháp”, thấy được các pháp không sanh không diệt, đó là thấy Phật:

Tất cả pháp vô sanh
Tất cả pháp vô diệt
Nếu thấu rõ như vậy
Người này thấy được Phật.
(Tu Di đảnh kệ tán, thứ 14)

Như vậy tánh khởi là không khởi: đó là giải thoátgiác ngộ.

Phật thân khắp pháp giới
Khắp rưới những mưa pháp

Vô sanh, vô sai biệt
Thế gian hiện tất cả.
(Như Lai hiện tướng, thứ 2)

Thấy Như Lai là thấy Chân Như, và Chân Như thì vô sanh, không động, không khởi.

Đại Bồ tát phải biết vô ngại hạnh là Như Lai hạnh, phải biết Chân Như hạnh là Như Lai hạnh. Như Chân Như, tiền tế bất sanh, hậu tế bất động, hiện tại bất khởi. Như Lai hạnh cũng vậy, chẳng sanh, chẳng động, chẳng khởi” (Như Lai xuất hiện, thứ 37).

Phật thì không sanh không diệt. Nhưng tâm và chúng sanh không khác với Phật nên ngay cả sự khởi niệm của tâm chúng sanh cũng là không khởi, không sanh, không diệt. Nếu như không sanh không diệt là giải thoátgiác ngộ của Phật thì không sanh không diệt của niệm khởi là con đường giải thoát cho chúng sanh. Thấy được niệm khởi chính thật là không khởi, đang khi sanh mà chính thật là không sanh, đó là con đường giải thoát cho chúng sanh.

Đại Bồ tát phải biết tâm mình, niệm niệm thường có Phật thành Chánh giác, vì chư Phật Thế Tôn chẳng rời tâm này mà thành Chánh giác. Như tâm mình, tâm của tất cả chúng sanh cũng đều như vậy, đều thường có Như Lai thành Chánh giác, rộng lớn khắp cả, không chỗ nào chẳng có, chẳng lìa chẳng dứt, chẳng ngừng, đang nhập pháp môn phương tiện chẳng thể nghĩ bàn” (Như Lai xuất hiện, thứ 37).

Niệm khởi mà thấy thật tướng của niệm khởi ấy, đây là pháp môn phương tiện chẳng thể nghĩ bàn và cũng là một ứng dụng quan trọng của tánh khởi.

Danh hiệu của Bồ tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức cho thấy những diệu đức của bậc giác ngộ đều từ tánh khởi. Những diệu đức đó chính là Diệu Hữu của “tâm, Phật, chúng sanh, cả ba không sai khác”. Diệu Hữu từ tánh khởi, hay nói cách khác, từ tánh Không mà khởi, từ Chân Không mà khởi. Ở đây chúng ta thấy Kinh Hoa Nghiêm nói đến một chủ đề thuộc loại quan trọng nhất của Đại thừa, đó là Chân Không Diệu Hữu. Và nếu Kinh Hoa Nghiêm được cho là cao rộng nhất, vi diệu nhất của Đại thừa, thì Chân Không Diệu Hữu của kinh cũng ở mức cao rộng nhất, vi diệu nhất.

Thế giới là một Diệu Hữu sanh khởi từ tánh Không, thế nên thậm chí trong mỗi hạt bụi của thế giới đều chứa tất cả bí mật vi diệu của toàn thể vũ trụ:
Ví như có cuốn sách lớn bằng Đại thiên thế giới ghi chép tất cả những sự trong Đại thiên thế giới… Cuốn sách lớn này dầu lượng bằng Đại thiên thế giới mà ở trọn trong một vi trần. Như một vi trần, tất cả vi trần cũng đều như vậy“.

Bấy giờ có người trí huệ sáng suốt thành tựu thiên nhãn thanh tịnh thấy cuốn sách ở trong vi trần thì không lợi ích gì cho chúng sanh, bèn nghĩ nên dùng sức tinh tấn phá vỡ vi trần đó để đem cuốn sách lớn ra làm cho chúng sanh được lợi ích. Người ấy liền dùng phương tiện phá vỡ vi trần đem cuốn sách lớn ra, làm cho chúng sanh đều được lợi ích. Như nơi một vi trần, tất cả vi trần cũng đều như vậy”. (Như Lai hiện tướng, thứ 37).

Tất cả đều là Diệu Hữu:

Tất cả pháp đều Như
Cảnh giới Phật cũng vậy.
(Đâu Suất kệ tán, thứ 24)

Tất cả vũ trụ hiện bày cái tối hậu:
Dùng nhất thiết trí biết tất cả pháp giới chính là tướng Niết bàn” (Thập Địa, thứ 26).

Tất cả như vậy vì do tánh khởi. Vì từ tánh Phật khởi cho nên tất cả đều là Phật pháp. Kinh nhắc lại nhiều lần:
Tất cả pháp đều là Phật pháp” (Ly thế gian, thứ 38).

Đi vào pháp giới Hoa Nghiêm thì tất cả những cái được thấy, nghe, chạm, biết đều là Phật:
Đại Bồ tát dùng trí huệ vô ngại biết tất cả cảnh giới thế gianNhư Lai cảnh giới. Biết tất cả cảnh giới, tất cả pháp cảnh giới, tất cả chúng sanh cảnh giới, chân như vô sai biệt cảnh giới, pháp giớichướng ngại cảnh giới, thật tế vô biên tế cảnh giới, hư không vô phần lượng cảnh giới, cảnh giới không cảnh giới, đều là Như Lai cảnh giới“.

Như tất cả thế gian cảnh giới vô lượng, Như Lai cảnh giới cũng vô lượng. Như cảnh giới ba đời vô lượng, Như Lai cảnh giới cũng vô lượng. Cho đến như cảnh giới không cảnh giới vô lượng, Như Lai cảnh giới cũng vô lượng. Như cảnh giới không cảnh giới không có ở tất cả nơi chốn, Như Lai cảnh giới cũng vậy, không có ở tất cả nơi chốn” (Như Lai hiện tướng, thứ 37).

Tất cả Diệu Hữu khởi từ Chân Không, nên Diệu Hữu khởi mà đồng thời không khởi, vì tánh khởi thì vô sanh. Diệu Hữu khởi nhưng đồng thời chính là Chân Không, nên Diệu Hữuvô sanh.

Diệu Hữu là tánh khởi, nghĩa là Diệu Hữu đồng thời, đồng hiện với Chân Không và sẵn có như Chân Không. Như thế Diệu Hữu cũng chính là giải thoátgiác ngộ.

Tạo bài viết
14/06/2010(Xem: 41465)
Có một câu chuyện thú vị rằng năm 1994, thiền sư Phật Giáo người Hàn Quốc, tiến sỹ Seo Kyung-Bo đã có chuyến viếng thăm đặc biệt Đức Cha John Bogomil và đã tặng Đức Cha vương miện của Bồ tát Quan Thế Âm bằng ngọc. Lúc đó Đức Cha John Bogomil có hỏi thiền sư Seo Kyung-Bo về sự liên kết giữa Thiên chúa giáo và Phật giáo và câu trả lời rằng đó là 2 cánh của 1 con chim.
Bức tượng “lưu lạc” đúng 50 năm. Trong khoảng thời gian đó có gần bốn mươi năm là dằng dặc ám ảnh chiến tranh của người cựu binh Mỹ Muller và hơn mười năm ông Anderson day dứt thực hiện nguyện vọng sau cùng của bạn. Nên dù đến vào giờ chỉ tịnh chốn thiền môn của một buổi trưa nắng nóng Quảng Trị, Anderson vẫn phải làm phiền nhà chùa để được vào trả lại bức tượng. Người bạn quá cố Muller và cả ông nữa, đã chờ đợi giây phút này quá lâu rồi!