Ngũ uẩn giai không mọi sự đều thông

07/07/20184:16 SA(Xem: 4787)
Ngũ uẩn giai không mọi sự đều thông
NGŨ UẨN GIAI KHÔNG MỌI SỰ ĐỀU THÔNG
Quảng Tánh

giai khong
Dù muốn dù không thì đoạn cuối cuộc đời ai cũng phải đi qua -
Ảnh minh họa
Tu tập ở hang động, rừng hoang có lắm nỗi hiểm nguy, dễ lâm nạn thú dữ, trùng độc. Kinh văn cho biết Tỳ-kheo Ưu-ba-tiên-na đã đắc Thánh quả, thấp nhất là Bất lai A-na-hàm (thậm chí có thể đã là Vô sinh A-la-hán) nhưng dư tàn của nghiệp còn vương nên vẫn bị rắn độc cắn chết như thường.

Giờ phút thập tử nhất sinh, đối diện với cái chết mà Tỳ-kheo Ưu-ba-tiên-na vẫn bình thường, “sắc mặt và các căn không có biến đổi khác”. Dẫu biết xác thân này sắp hư hoại “như một đống trấu nát” nhưng Ưu-ba-tiên-na vẫn sáng suốt thấy rõ sắc, thọ, tưởng, hành, thức (thân tâm này) không phải tôi, không phải của tôi nên thong dong tự tại, thuận thế vô thường.

“Một thời, Phật ở tại vườn Trúc, khu Ca-lan-đà, thành Vương xá. Bấy giờ có Tỳ-kheo tên là Ưu-ba-tiên-na ở trong khu Hàn lâm, giữa bãi tha ma, dưới chân núi Xà-đầu, hành xứ Ca-lan-đà tại thành Vương Xá. Bấy giờ Tôn giả Ưu-ba-tiên-na đang ngồi thiền một mình trong hang đá, có một con rắn rất độc, dài khoảng một thước, từ trên phiến đá rơi xuống trên người Ưu-ba-tiên-na. Ưu-ba-tiên-na gọi Tôn giả Xá-lợi-phất đi nói với các Tỳ-kheo:

- Có con rắn độc rơi xuống trên người tôi. Thân tôi đang bị trúng độc. Các ông hãy đến nhanh lên, khiêng người tôi ra để bên ngoài, chớ để người tôi hủy hoại như một đống trấu nát.

Lúc ấy, Tôn giả Xá-lợi-phất đang ngồi dưới bóng cây gần đó, nghe Ưu-ba-tiên-na nói, liền đến nói với Ưu-ba-tiên-na:

- Nay nhìn sắc tướng của thầy, tôi thấy các căn vẫn bình thường không đổi khác, mà nói là trúng độc, nhờ “khiêng người tôi ra để bên ngoài, chớ để người tôi hủy hoại như một đống trấu”. Vậy thì rốt cuộc là thế nào?

Ưu-ba-tiên-na nói với Tôn giả Xá-lợi-phất:

- Nếu ai đó nói, “Con mắt là tôi, là của tôi. Tai, mũi, lưỡi, thân, ý là tôi, là của tôi. Sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp là tôi, là của tôi. Địa giới là tôi, là của tôi. Nước, lửa, gió, không, thức giới là tôi, là của tôi; đối với sắc ấm, chấp sắc ấm là tôi, là của tôi. Thọ, tưởng, hành, thức ấm là tôi, là của tôi. Với người đó, sắc mặt và các căn có thể biến đổi khác đi. Nhưng hiện tại tôi không như vậy. Mắt không phải là tôi, là không phải của tôi, cho đến thức ấm không phải tôi, không phải của tôi, vì vậy cho nên sắc mặt và các căn không có biến đổi khác đi”.

Tôn giả Xá-lợi-phất nói:

- Như vậy, này Ưu-ba-tiên-na, nếu thầy vĩnh viễn xa lìa ngã, ngã sở, ngã mạn kết sử, khiến đoạn tận gốc rễ của chúng như chặt ngọn cây đa-la, thì đối với đời vị lai vĩnh viễn không khởi lên trở lại, vậy làm sao sắc mặt và các căn biến đổi khác đi được?

Rồi thì, Tôn giả Xá-lợi-phất liền đi vòng qua dìu thân Tôn giả Ưu-ba-tiên-na ra khỏi hang. Thân người bị trúng độc của Tôn giả Ưu-ba-tiên-na đang hủy hoại như một đống trấu nát.

Bấy giờ, Tôn giả Xá-lợi-phất liền nói kệ:

Từ lâu, trồng Phạm hạnh/ Khéo tu tám Thánh đạo/ Hoan hỷ xả bỏ thân/ Giống như vt bát độc/ Từ lâu, trồng Phạm hạnh/ Khéo tu tám Thánh đạo/ Hoan hỷ xả bỏ thân/ Như người bệnh hết bệnh/ Từ lâu, trồng Phạm hạnh/ Khéo tu tám Thánh đo/ Như ra khỏi nhà lửa/ Lúc chết không lo tiếc/ Từ lâu, trồng Phạm hạnh/ Khéo tu tám Thánh đạo/ Dùng tuệ quán thế gian/ Giống như cây cỏ thối/ Không còn mong gì nữa/ Cũng không tiếp tục nữa”.

(Kinh Tạp A-hàm, kinh số 252 [trích])

Dù muốn dù không thì đoạn cuối cuộc đời ai cũng phải đi qua. Tuy vậy, đi qua tử sinh với tâm thái nào mới là vấn đề? “Hoan hỷ xả bỏ thân” là tâm thái đẹp nhất, thong dong nhất. Bỏ thân mà giống như vất bỏ một chiếc bát có độc, tựa như người bệnh được hết bệnh, khác nào bước ra khỏi nhà lửa, cây cỏ thối mục thì còn gì mà trông mong…, hết sức nhẹ nhàng, không vướng gì nên giải thoát.

Nhờ trồng Phạm hạnh, khéo tu tám Thánh đạo, dùng tuệ quán chiếu kiến ngũ uẩn giai không thì sinh tử nhẹ tênh. Bấy giờ, “sinh như đắp chăn bông, tử như cởi áo hạ” có gì là tôi và của tôi mà bận lòng!

Quảng Tánh
Thư Viện Hoa Sen


Tạo bài viết
Với người Bhutan, Phật giáo không chỉ là một tôn giáo mà đơn giản là triết lý thấm đấm trong văn hóa, lối sống và từng nếp nghĩ của đời sống thường nhật. Trong các nghi thức tâm linh, người Bhutan rất coi trọng nghi thức tang lễ, nếu không muốn nói là coi trọng nhất bởi vì cái chết không chỉ đánh dấu sự rời bỏ của thần thức mà còn khởi đầu của tiến trình tái sinh.
Ba tháng Hạ an cư đã qua, Tăng tự tứ cũng đã viên mãn, và tháng Hậu Ca-đề cũng bắt đầu. Đây là thời gian mà một số điều Phật chế định được nới lỏng để cho chúng đệ tử có thể bổ túc những nhu cầu thiếu sót trong đời sống hằng ngày. Cùng chung niềm vui của bốn chúng, nương theo uy đức Tăng-già, tôi kính gởi đến Chư Tôn đức lời chúc mừng đã hoàn mãn ba tháng tĩnh tu trong nguồn Pháp lạc tịnh diệu, phước trí tư lương sung mãn.
Coronavirus đang chia rẽ người dân Mỹ trong đó có cộng đồng Phật tử Việt. Người đệ tử Phật phải thường quán niệm: an hòa ở đâu và làm sao giữ đƣợc. Những tranh luận từ quan điểm, nhận thức, định kiến đã tạo nên nhiều xung đột, bất hòa và bạo loạn. Khẩu nghiệp trong thời điểm hiện nay cần được chú tâm tu luyện. Học biết yên lặng khi cần và tranh luận trong chừng mực nhưng phải mang đến sự an hòa. ... Giáo Hội kêu gọi chư Thiện Tín, Cư sỹ, Phật tử và đồng hương thật Định tĩnh, Sáng suốt trước đại dịch hiện nay. Chúng ta cùng chắp tay nguyện với lòng: Chúng con sẽ vượt qua. Nƣớc Mỹ sẽ vượt qua. Và Thế giới sẽ vượt qua. Mùa Vu Lan năm nay tuy có hoang vắng trong các sinh hoạt Phật giáo nhưng ta vẫn tràn đầy năng lực, một năng lực cần thiết để vượt qua đại dịch và khốn khó hiện nay.