Phát triển bền vững dưới góc nhìn Phật giáo

26/11/20184:01 CH(Xem: 4691)
Phát triển bền vững dưới góc nhìn Phật giáo
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DƯỚI GÓC NHÌN PHẬT GIÁO 
Trần Thúy Ngọc *
 
1. Phát triển bền vững - tất yếu của nhận thức và hành động
2. Phát triển bền vững dưới góc nhìn Phật giáo - bổ sung toàn diện cho nhận thức và hành động
3. Kết luận

phát triển bền vữngThời gian gần đây, phát triển bền vững (PTBV) đã trở thành một khái niệm phổ thông. Nó bao trùm cả phát triển kinh tế và phát triển xã hội, phát triển quốc gia hay phát triển địa phương, phát triển toàn cầu hoặc phát triển khu vực v.v, “phát triển” đều được hiểu theo nghĩa “phát triển bền vững”. PTBV là hướng đi mà Tổ chức Liên Hiệp Quốc, chính phủ các quốc gia, các đoàn thể và công đoàn, các tổ chức phi chính phủ, các tổ chức quần chúng v.v tán đồng và ủng hộ. Các nước giàu cũng như các quốc gia có thu nhập thấp đều chủ trương PTBV, khi xây dựng các chương trìnhkế hoạch kinh tế - xã hội theo hướng và trong tinh thần của sự PTBV. * 

..../....

Theo quan điểm của Sivaraksa, hạnh phúc thực sự (của cá nhân) không phải chỉ tìm trong vật chất hay (trên bình diện quốc gia) theo đuổi một sự tăng trưởng không giới hạn, mà thay vào đó, phải bắt đầu đi tìm an lạc trong tâm hồn. "Quý vị ở phương Tây đã bị tẩy não bởi lối suy nghĩ (nhị nguyên) của Descartes: ‘Tôi suy tư nên tôi hiện hữu’. Nhưng cái gọi là tôi không có thực. Tôi có được là do trùng trùng duyên khởi mà có, trong một mạng lưới duyên sinh trùng trùng." Con đường hạnh phúc không phải là "cogito ergo sum" mà là "Tôi thở nên tôi hiện hữu - I breathe, therefore I am". Sự tồn tại của con người được xác định rất giản dị bằng mối liên đới không thể tách rời với môi trường, mà thiếu nó, chỉ trong tích tắc thì con người không thể sống, chứ chưa cần nói tới các nhu cầu giác quan cần thoả mãn khác.

Phật giáo có một lựa chọn dứt khoát về con đường phát triển bền vữnghạn chế sự tăng trưởng kinh tế vô độ, mà thay vào đó là tăng trưởng sự giàu có tâm linhtôn trọng, bảo vệ môi trường[11]. Lựa chọn này khó có thể được chấp nhận ngay trong một thế giới tiêu thụ vật chất. Ngay sau khi kế hoạch phát triển kinh tế đầu tiên của Thái Lan được phác thảo, chính quyền Bangkok đã bắt giam nhiều nhà sư Phật giáo, vì các sư dạy dân chúng sống tri túc. Các nhà cầm quyền sợ rằng: Lí tưởng này của Phật giáo sẽ gây trở ngại cho sự tăng trưởng kinh tế của họ. Các trung tâm kinh tế toàn cầu hóa mới luôn có nỗi e sợ với khoa kinh tế học tôn giáo vì những bộ môn này luôn nhắc nhở các tín đồ của mình về các giá trị cốt lõi - bằng lòng với cuộc sống ít vật chất đi để sẻ chia với người khác, vì qua sự sẻ chia, con người mới nằm trong mối tương liên không ngừng nghỉ với nhau và với vũ trụ.


Những quan điểm phát triển bền vững của Phật giáo không phải để hướng đến các chính quyền ngoan cố mà là tới từng con người cá nhân sống trên trái đất này. Mục tiêu của sự phát triển bền vững theo Phật giáo là làm sao xây dựng được một nhân tính bền vững, nên sự tỉnh thức, giác ngộ, hối cải và tự chuyển hoá nội tâm của chính mỗi con người cũng quan trọng không kém gì việc nhà nước hoạch định chính sách ở tầm vóc quốc gia, vì một khi đã vượt qua giới hạn hẹp hòi của dục lạc cá nhân, mỗi con người sẽ tác động trở lại thế giới ở mức độ vượt số ít. Chất lượng tự nó sẽ làm nên số lượng.

Khi được hỏi về việc làm sao để thực hành phát triển bền vững theo tinh thần Phật giáo, Sirvaraska đã trả lời: “Không cần phải thuyết phục toàn thể xã hội trở nên khiêm tốn hơn. Đó là phương pháp của Tây phương, mà phải bắt đầu với hạnh phúc cá nhân, giúp đỡ người khác và cảm thấy là người khác quan trọng hơn chính mình. Ta phải tự hỏi mình, làm thế nào để người này hạnh phúc? Khi con người thay đổi, chính phủ sẽ thay đổi."[12]

Những quan niệm phát triển bền vững theo tinh thần Phật giáo không dừng lại ở lí thuyết. Sivaraksa không phải là một người chỉ suy nghĩ tư biện mà chưa bao giờ áp dụng trên hoàn cảnh thực tế. Hơn bốn thập niên qua, ông đã thành lập vố số các tổ chức phi chính phủ ở Thái Lan, giảng dạy tại các đại học trên thế giớicố vấn cho chính phủ Bhutan cách thức áp dụng quan niệm Chỉ số Hạnh phúc (Gross National Happiness). Những nỗ lực này đã đưa đến kết quả là ông đã được tặng thưởng nhiều giải thưởng quốc tế.

Xin mượn lời của chính nhân vật tiêu biểu cho tinh thần phát triển bền vững Phật giáo - Sivaraska để kết thúc cho bài viết này.
“Nếu chúng ta không bỏ ngã chấp trong tương lai, chúng ta sẽ gặt hái hậu quả thảm khốc. Ngay cả thiên nhiên cũng bị đau khổ vì sự ngoan cố của chúng ta. Chúng ta nghĩ là chúng ta có thể kiểm soát được tự nhiên. Nhưng hãy nhìn Nhật Bản, nhìn Chernobyl, và Bhopal[13]. Nếu chúng ta không đặt tâm linh thành yếu tố chủ yếu trong cuộc sống thì chúng ta sẽ tự đặt dấu chấm hết cho chính mình." 

Xem tiếp:
 
Phát tiển bền vững dưới góc nhìn Phật giáo


Tạo bài viết
Với người Bhutan, Phật giáo không chỉ là một tôn giáo mà đơn giản là triết lý thấm đấm trong văn hóa, lối sống và từng nếp nghĩ của đời sống thường nhật. Trong các nghi thức tâm linh, người Bhutan rất coi trọng nghi thức tang lễ, nếu không muốn nói là coi trọng nhất bởi vì cái chết không chỉ đánh dấu sự rời bỏ của thần thức mà còn khởi đầu của tiến trình tái sinh.
Ba tháng Hạ an cư đã qua, Tăng tự tứ cũng đã viên mãn, và tháng Hậu Ca-đề cũng bắt đầu. Đây là thời gian mà một số điều Phật chế định được nới lỏng để cho chúng đệ tử có thể bổ túc những nhu cầu thiếu sót trong đời sống hằng ngày. Cùng chung niềm vui của bốn chúng, nương theo uy đức Tăng-già, tôi kính gởi đến Chư Tôn đức lời chúc mừng đã hoàn mãn ba tháng tĩnh tu trong nguồn Pháp lạc tịnh diệu, phước trí tư lương sung mãn.
Coronavirus đang chia rẽ người dân Mỹ trong đó có cộng đồng Phật tử Việt. Người đệ tử Phật phải thường quán niệm: an hòa ở đâu và làm sao giữ đƣợc. Những tranh luận từ quan điểm, nhận thức, định kiến đã tạo nên nhiều xung đột, bất hòa và bạo loạn. Khẩu nghiệp trong thời điểm hiện nay cần được chú tâm tu luyện. Học biết yên lặng khi cần và tranh luận trong chừng mực nhưng phải mang đến sự an hòa. ... Giáo Hội kêu gọi chư Thiện Tín, Cư sỹ, Phật tử và đồng hương thật Định tĩnh, Sáng suốt trước đại dịch hiện nay. Chúng ta cùng chắp tay nguyện với lòng: Chúng con sẽ vượt qua. Nƣớc Mỹ sẽ vượt qua. Và Thế giới sẽ vượt qua. Mùa Vu Lan năm nay tuy có hoang vắng trong các sinh hoạt Phật giáo nhưng ta vẫn tràn đầy năng lực, một năng lực cần thiết để vượt qua đại dịch và khốn khó hiện nay.