Nhập Trung Đạo: Con đường Bồ tát tích hợp đại bitrí tuệ (Bài 2)

13/03/20165:03 SA(Xem: 2523)
Nhập Trung Đạo: Con đường Bồ tát tích hợp đại bi và trí tuệ (Bài 2)

Nguyệt Xứng (c. 570 - 650)
NHẬP TRUNG ĐẠO:
CON ĐƯỜNG BỒ TÁT TÍCH HỢP ĐẠI BITRÍ TUỆ
Khai từ của Nhập Trung Đạo (Bài 2) 
Bản dịch Việt: Đặng Hữu Phúc

Introduction to the Middle WayBản Anh: Introduction to the Middle Way. Chandrakirti’s Madhyamakavatara with  Commentary by Jamgon Mipham. Translated by The Padmakara Translation Group (2002). Shambhala, 2004.

Nguyệt Xứng. Nhập Trung Đạo

Tụng 1

Thanh VănĐộc giác sinh từ chư Tối Thắng (Chư Phật)
Chư Phật sinh từ chư Bồ tát.
Đại bi, tính bất nhị, và tâm Bồ đề  

là những nguyên nhân của chư Tối Thắng Tử (Chư Bồ tát)

Tụng 2

Mùa gặt quả Phật, Đại bihạt giống trong giai đoạn đầu,
đại bi là nước giúp tăng trưởng trong giai đoạn giữa,
đại bi thành tựu toàn hảo xác định trong giai đoạn cuối,
nên mở đầu tôi ca tụng đại bi!
[toàn hảo xác định: giải thoát sinh tử và đại giải thoát của Phật]

Tụng  3

Hữu tình nghĩ “Tôi” trước nhất và chấp ngã
Nghĩ “của tôi” và tham ái sự vật
Họ bất lực như thùng nước trong lòng giếng.
Và tôi kính lễ lòng đại bi đối với các hữu tình

Tụng 4

Hữu tình vô thường và chẳng có hiện hữu tự tính,
như mặt trăng trong nước dao động
Trí tuệ của chư Bồ tát hoạt động với năng lực đại bi
để giải thoát hữu tình

-----------------------------

Bản sơ đ Giải thích Nhập Trung Đạo

Khai Từ

I. Ý nghĩa của danh đề
II. Kính lễ của người dịch bản Tạng ngữ
III. Bộ Luận
A. Kính lễ của tác giả
1. Ba nguyên nhân của chư Bồ tát (Tụng 1)
2. Ca tụng đại bi
a. Ca tụng đại bi trong ý nghĩa tổng quát (Tụng 2)
b. Ca tụng các loại khác nhau của đại bi
i. Ca tụng đại bi có đối tượng là hữu tình (Tụng3)
ii. Ca tụng đại bi có đối tượng là sự biến dịchđại bi không quy chiếu (Tụng 4).
B. Bộ Luận: Chính Văn của Bộ Luận
Mười Địa hoặc Mười Giai Đoạn của Sự Thật Chứng
Địa thứ nhất, địa thứ nhì,… , địa thứ mười .  
Các Tính đức của Mười Địa
Địa tối hậu: Trạng thái Phật
I. Sự thành tựu Trạng thái Phật 
II. Mục đích, danh hiệu Trạng Thái Phật là gì ?  
KẾT  LUẬN
I. Kết luận của phần chính văn của bộ luận Nhập Trung Đạo
A.  Bản văn được viết như thế nào
1.  Cấu trúc của bản văn
a. Bản văn đặt căn bản trên gì [Tụng 52]
b. Bộ luận, được viết theo phong cách này, tuyệt vời phi thường [Tụng 53]
2.  Tại sao bản văn này được viết
a. Mục đích của nó [Tụng 54]
b. Một mệnh lệnh bảo tồn riêng chỉ bộ luận này [Tụng 55]
B. Sự hồi hướng phúc đức do bởi viết bản văn này [Tụng 56]
II. Kết luận về bộ luận
A. Tác giả của bộ luận
B. Dịch giả bản Tạng ngữ
C. Lời cuối cho bản giải thích -- [Mipham Rinpoche viết]
Lời cuối của các nhà biên tập Tây Tạng  

 ----------------------------------------------------------------------------

KHAI  TỪ

Nhập Trung Đạo (Madhyamakavatara) của Nguyệt Xứng (Chandrakirti) là vua của tất cả các bộ luận, minh giải tri kiến tối hậu của Phật Thích Ca đệ nhị, ngài Long Thọ. Trong bản trình bày của chúng ta, chúng ta sẽ thảo luận bốn chủ đề: ý nghĩa danh đề của luận, kính lễ của người dịch (bản Tạng ngữ), toàn văn luận, và kết luận.

I. Ý nghĩa danh đề của luận

Tên Sanskrit của bản tụng gốc là Madhyamakavatara nama, chuyển sang Tạng ngữ là dbu ma la ‘jug pa zhes bya ba (Introduction to the Middle Way), chuyển sang tiếng Việt là Nhập Trung Đạo. “Trung Đạo”: có hai nghĩa. Thứ nhất, trên phương diện tối hậu, nó quy chiếu tới pháp giới (dharmadhatu), trung đạo tuyệt đối, thực tại tính/pháp tính vượt ngoài tất cả các ý niệm. Thứ nhì, nó quy chiếu tới trung đạo kinh văn, đó là những bản văn giới thiệu thực tại tính / pháp tính tối hậu này.

Ở đây chúng ta quan tâm tới trung đạo kinh văn, nó được chia thành hai tạng: giáo pháp của Phật (Tạng Kinh) và các giảng luận về giáo pháp của Phật (Tạng Luận). 

Ở đây chúng ta đang quan tâm đến bản văn “Nhập Trung Đạo” của Nguyệt Xứng minh giải ý nghĩa “Các tụng căn bản của Trung Đạo” của ngài Long Thọ. Nó là một bản dẫn nhập tổng hình thành hai tiếp cận diệu nghĩa thâm sâu và  thực hành vạn hạnh. Về phương diện diệu nghĩa thâm sâu, nó trình bày giáo pháp của các bản kinh theo ý nghĩa tối hậu, cùng với những chỉ giáo của ngài Long Thọ. “Các tụng căn bản về Trung Đạo” là nền tảng chung của các nhà Trung Quán Tự Trị và Trung Quán Hệ Quả (Svatantrikas và Prasangikas), khi xét để phân biệt các quan điểm của họ. Nguyệt Xứng khi luận giải về bản văn “Các tụng căn bản của Trung Đạo” đã nhấn mạnh vào chính chân lí tối hậu, nó vượt ngoài tầm với của tất cả các luận đề. Thế nên ngài theo tri kiến cao siêu của các nhà Prasangikas (Trung quán Hệ quả; Trung quán cụ duyên). Về phương diện tiếp cận thực hành vạn hạnh, ngài giảng ba  phương diện của người bình thường, mười địa hoặc giai đoạn thực chứng thánh giả trên con đường tu tập của hữu học, và mức độ tối thượng của vô học.

II. Kính lễ của người dịch (bản Tạng ngữ).

Bản văn gốc mở đầu với lời cung kính thỉnh cầu

“Kính lễ Ngài Mạn thù thất lợi vương tử, thuần nhã, diệu đức và thanh xuân vô tận”

(“Homage to Manjushri Kumara – tender, glorious, ever-youthful”). Ngài Mạn thù thất lợi được gọi “thuần nhã”, vì ngài  không có những thô cứng của tính tiêu cực, và ngài là “diệu đức” (“glorious”) trong những thành quả phong phú của hai mục đích (cho mình và cho người). Ngài là “thanh xuân vô tận” (“ever-youthful”), bởi vì, mặc dù là vua của chư Phật, ngài xuất hiện trong hình tướng một Bồ tát, con của Phật. Thế nên, vào lúc khởi sự công trình dịch thuật, với những lời  chào mừng này, người dịch kính lễ giáo pháp tối hậu của A tì đạt ma (Đối pháp tạng), kính lễ ngài Mạn thù thất lợi, theo như khuôn mẫu để giới thiệu là bản văn thuộc về Tạng Luận.

III. Luận văn.

Nhập Trung Đạo cũng bắt đầu theo ba phần: kính lễ của tác giả (ngài Nguyệt Xứng), thân luận văn, và kết luận.

A. Kính lễ của Ngài Nguyệt Xứng, tác giả

Diễn từ kính lễ của ngài Nguyệt Xứng gồm có hai mục chính. Thứ nhất, ngài nhận diện các đặc hữu của ba nguyên nhân bồ đề tâmkế tiếp ngài ca ngợi đại bi, thứ nhất ca ngợi tổng quát và kế đến ca ngợi ba phương diện của đại bi theo bảng phân loại.

1. Ba nguyên nhân của các Bồ tát  

Tụng 1

Thanh VănĐộc giác sinh từ chư Tối Thắng (Chư Phật)
Chư Phật sinh từ chư Bồ tát.
Đại bi, tính bất nhị, và tâm Bồ đề 
là những nguyên nhân của chư Tối Thắng Tử (Chư Bồ tát)

Trước hết ngài Nguyệt Xứng nói đến các Thanh văn, những vị lắng nghe những chỉ giáo của Đức Phật, thiện tri thức toàn hảo của họ, và rồi giảng dạy những chỉ giáo này cho những người khác. Kế đó ngài nói đến những vị Độc giác Phật, những vị có phúc đứctrí tuệ rộng lớn hơn các vị Thanh Vănthực chứng mau chóng hơn, nhưng họ thấp hơn Chư Phật và thế nên được định một vị trí trung gian. Các vị Thanh VănĐộc giác sinh khởi từ ngôn ngữ của Phật, Tối Thắng Thánh Giả. Chư Phật kế tiếp được nói là sinh từ chư Bồ tát, quy chiếu về thời điểm đặc biệt khi vị Bồ tát, trên con đường tu tập hữu học, nhập thanh tịnh toàn hảo. Giờ đây ba yếu tốnguyên nhân của chư Bồ tát, những người con của Đấng Tối Thắng: thứ nhất, tâm đại bi, nguyện vọng bảo vệ các hữu tình thoát khỏi đau khổ; thứ nhì, tâm bất nhị, trí tuệ siêu việt thấy vượt ngoài các cực đoan hiện hữu và phi hiện hữu; và thứ ba, tâm bồ đề, tâm giác ngộ. Như Ngài Long Thọ nói trong “Bảo hành vương chính luận” (Ratnavali/ Vòng hoa quý)

Nếu chúng ta và toàn thế giới
Nguyện thành vô thượng giác
Căn bản của nó là tâm bồ đề
An định như núi vua của các ngọn núi
Đại bi đi tới mọi phương trời
trí tuệ vượt ngoài tính nhị nguyên đối đãi.

2. Ca tụng đại bi

a. Ca tụng đại bi trong nghĩa tổng quát

Tụng 2

Mùa gặt quả Phật, Đại bihạt giống trong giai đoạn đầu,
đại bi là nước giúp tăng trưởng trong giai đoạn giữa,
đại bi thành tựu toàn hảo xác định trong giai đoạn cuối,
nên mở đầu tôi ca tụng đại bi!
[toàn hảo xác định: giải thoát sinh tử và đại giải thoát của Phật]

Ngài Nguyệt Xứng bắt đầu ca tụng đại bi một cách tổng quát. Kế đến ngài kính lễ các loại đại bi chuyên biệt. Đại bi được tuyên bố là quan trọng ở mở đầu, ở giữa và ở cuối con đường tu tập. Ở lúc khởi hành, đại bihạt giống cho mùa gặt phong phú của phật quả.  Đại bi cũng quan trọng trong thời kì giữa, là một phương pháp hữu hiệu để tăng trưởng, cũng như nước là chính yếu để nuôi dưỡng mùa màng. Chính là nhờ vào đại bi của mình, các Bồ tát đã không bị thoái lui trong các quyết tâm của mình mặc dù đối diện với vô lượng hữu tình cư xử ác độc, và chẳng hề biết ơn. Sau cùng nói đến đại bi cũng quan trọng ở giai đoạn cuối, vì nó thành tựu toàn hảo xác định [toàn hảo xác định : giải thoát khỏi luân hồi sinh tử ; đại giải thoát của Phật] . Kết quả là ngài Nguyệt Xứng cao quý tuyên bố rằng vào lúc khởi đầu ngài sẽ  ca tụng đại bi.

b. Kính lễ các loại khác nhau của đại bi

Kế tiếp Ngài tiến hành kính lễ, thứ nhất đại bi có các hữu tình là đối tượng; thứ nhì, đại bibiến dịch là đối tượng; và thứ ba, đại bi chẳng có quy chiếu.

i. Kính lễ đại bi có các hữu tình là đối tượng (chúng sinh duyên đại bi)

Tụng  3

Hữu tình nghĩ “Tôi” trước nhất và chấp ngã
Nghĩ “của tôi” và tham ái sự vật
Họ bất lực như thùng nước trong lòng giếng.
Và tôi kính lễ lòng đại bi đối với các hữu tình

Trước nhất, có một chấp thủ “Tôi” là một ngã bị đinh ninh là hiện hữu, kế đó sinh khởi ý niệm “của tôi”. Tất cả điều đó được xem là thuộc về ngã này -- tỉ dụ các mắt của bạn -- kế đến được đinh ninh là hiện hữu thực hữu, và sinh ra tham ái với nó. Chính vì điều này mà hữu tình lang thang bất lực trong sinh tử luân hồi, từ Hiện hữu Trời Hữu Đỉnh cho xuống tới Địa ngục Vô gián [= tra tấn không ngừng], như quay theo bánh xe quay dẫn nước tưới ruộng. Ngài Nguyệt Xứng kính lễ đại bi với các hữu tình lang thang như thế. Hình ảnh bánh xe quay dẫn nước tưới ruộng để diễn tả tình trạng chúng sinh có sáu ý nghĩa thích hợp.  

(1) Giống như các thùng nước được buộc dây thừng vào bánh xe quay, các hữu tình bị buộc chặt chẽ bởi các sợi dây của nghiệp và những phiền não.

(2) Sức mạnh dẫn đẩy của thức thì giống như một người đang quay bánh xe nước.

(3) Sinh tử luân hồi thì giống như một giếng sâu, từ cõi trời hữu đỉnh cho tới địa ngục Vô Gián -- một vực thẳm không đáy, mà hữu tình bị ném quăng xuống liên tục.

(4) Giống như những cái thùng nước bị buộc vào sợi dây xích, các hữu tình rơi xuống các cõi thấp hơn một cách tự nhiên, trong khi đó họ được kéo lên các cõi cao hơn với một sự gắng sức lớn lao.

(5)  Các thùng nước trên sợi dây xích giống như mười hai chi duyên khởi: ba chi Vô minh, Ái và Thủ liên quan đến phiền não, hai chi Hành nghiệp và Hữu, liên quan đến nghiệp, và bảy chi khác liên quan đến sinh trong luân hồi. Về ba nhóm này, không thể nói nhóm nào thứ nhất, thứ nhì, hoặc thứ ba, vì chúng tiếp theo nhau không gián đoạn giống như một que lửa quay vòng trong không khí.

(6)  Cuối cùng, ba loại đau khổ (khổ của khổ, khổ của biến dịch, khổ toàn diện do duyên hội) đều giống như các con sóng mà ngày theo ngày làm xao động nước trong giếng, cứ tràn lên nhau không ngừng nghỉ.

ii. Kính lễ đại bibiến dịch vô thường là đối tượng (pháp duyên đại bi) và kính lễ đại bi chẳng có quy chiếu (vô duyên đại bi)

Tụng 4

Hữu tình vô thường và chẳng có hiện hữu tự tính,
như mặt trăng trong nước dao động
Trí tuệ của chư Bồ tát hoạt động với năng lực đại bi
để giải thoát hữu tình

Những hữu tình lang thang đều giống như sự phản chiếu của mặt trăng trong nước xao động bởi gió. Chúng không giống nhau dù chỉ trong một sát na. Ngài Nguyệt Xứng kính lễ đại bi cho họ, đại bi thấy rằng họ đang biến mất mau chóng, nghĩa là, vô thường và do bản chất chẳng có hiện hữutự tính. Khi nói rằng những hữu tình đều giống như mặt trăng được phản chiếu trong nước trong suốt xao động bởi một cơn gió nhẹ, sự phản chiếu và mặt nước giúp phản chiếu đều giống nhau, ở mỗi thời điểm, vô thường và rỗng thông trong bản chất của chúng. Với sự lí hội thông hiểu này, các Bồ tát đều thấm nhuần một lòng đại bi thấy rằng hữu tình bị chìm đắm trong đại hải tri kiến của các tạo tác vô thường, một đại hải kết hợp bởi những dòng sông mênh mông đen thẳm của vô minh. Họ tri nhận rằng trong đại hải này, bị quấy động bởi những ngọn gió của dòng tâm niệm, nguyên nhân của rất nhiều tổn hại, các hữu tình phải đương đầu những hiệu quả của các hành nghiệp thiện và ác của họ, phản chiếu trong đại hải giống như mặt trăng trong đại hải, (tan tác theo sóng nước). Đại bi xem các hữu tình như sát na tan biến theo sát na được gọi là đại bibiến dịch vô thường là đối tượng. Đại bi đặt tiêu điểm trên các hữu tình chẳng có hiện hữutự tính thì được gọi là đại bi phi quy chiếu.

Tóm lại, ba loại đại bi là:

(1) đại bi có đối tượng là các hữu tình nói chung, theo nghĩa không chỉ định riêng biệt;
(2) đại bi có đối tượng là các hữu tình trong sự biến dịch vô thường; và
(3) đại bi có đối tượng là các hữu tình chẳng có hiện hữu thực hữu.

Đây là điều nên lí hội thông hiểu rằng ba loại đại bi này đều có một phương diện giống nhau, thái độ mong muốn các hữu tình đều thoát khỏi đau khổ; chúng khác nhau chỉ về các phương diện chuyên biệt của đối tượng.

B. Thân của Luận văn

Thân của luận văn thảo luận ba chủ đề chính: mười địa hoặc mười giai đoạn thực chứng, phẩm tính của mười địa, và địa tối hậu của phật quả.

-------------------------------------------------------------------------------------

Tụng  5

Xuyên qua hồi hướng với đại nguyện Phổ Hiền
Chư Bồ tát an trú trong Hoan Hỉ Địa, địa thứ nhất.
Và từ đây trở đi, đạt được địa này,
họ được gọi là Bồ tát

-----------------------------

Chú thích về bản dịch

Tôi theo nguyên tắc dịch thuật: tín, đạt, nhã. Từ  1.1. 2016  tôi theo nguyên tắc dịch thuật: tín, đạt, nhã, và tái tạo tính sáng tỏ của nguyên bản .

Tái tạo tính sáng tỏ của nguyên bản bằng cách xem xét các hệ quả từ bản dịch - tín, đạt, nhã cấp 1 và tái tạo thành bản dịch - tín, đạt, nhã cấp 2.

Tỉ dụ về tái tạo:

Tụng 2 (Bản tín đạt nhã cấp 1)

Mùa gặt quả Phật, Đại bi như là hạt giống,
như là nước giúp cho tăng trưởng,
thuần thục hạnh phúc lâu dài,
nên mở đầu tôi ca tụng đại bi!

*

Stanza 2 (Padmakara Translation Group)
Of Buddhahood’s abundant crop, compassion is the seed.


It is like moisture bringinging increase and is said
To ripen in the state of lasting happiness.
Therefore to begin, I celebrate compassion!

*

Tụng 2 (Bản dịch tín, đạt, nhã cấp 2)

Mùa gặt quả Phật, Đại bihạt giống trong giai đoạn đầu,
đại bi là nước giúp tăng trưởng trong giai đoạn giữa,
đại bi thành tựu toàn hảo xác định trong giai đoạn cuối,
nên mở đầu tôi ca tụng đại bi !
[toàn hảo xác định: giải thoát sinh tử và đại giải thoát của Phật]

Tỉ dụ để giải thích tái tạo tính sáng tỏ của nguyên bản

“hạnh phúc lâu dài” (lasting happiness) : dịch như vậy, tín đạt nhã tạm xong (cấp 1).

Kinh sách Phật giáo không tán thành chủ trương -- thường hằng / thường tại / lâu dài. Vậy bản dịch Anh, “lasting happiness” là dịch từ bản Tạng ngữ, mà bản Tạng ngữ dịch từ bản Sanskrit. Vậy bản Sanskrit ngài Nguyệt Xứng sử dụng thuật ngữ nào? Tôi không biết Sanskrit.

Trong bản dịch -- Dalai Lama. Trung Đạo. Chính tín căn cứ Suy lí (bài 1, đăng TVHS 01.01.2012), ghi Đức Đạt Lai Lạt Ma giảng danh từ “definite goodness”  quy chỉ giải thoát luân hồi sinh tử và đại giải thoát của Phật.

Nhân khi tôi lấy một số đoạn trong bài 1 nói trên đăng thành bài: Bốn chân lý cao qúy, Nhị đế, Toàn hảo xác định, và Tích tập Phúc Tuệ  (15.1.2016), thì tôi biết Skt. Naishreyasa được dịch thành “definite goodness” trong Vòng hoa quý (Ratnavali) . Nagarjuna’s Precious Garland (1997). Analyzed, translated and edited by Jeffrey Hopkins.

Sách này tôi đọc đã lâu, nhưng từ khi dịch Phật học, mới chú ý nhiều hơn về các thuật ngữ, nên mới đây đọc lại thấy nơi trang 46,  J. Hopkins giải thích chi tiết lí do dịch Skt. naishreyasa  thành “definite goodness”. Ông ghi có sách dịch Skt. naishreyasa = final beatitude mà beatitude : bliss; happiness; và ông không đồng ý. Ông cũng ghi nhận  ngài Long Thọ trình bày tiến trình của toàn hảo xác định trong 99 tụng liên tiếp (25-123) trong Vòng hoa quý.

Thế nên có thể đoán là ngài Nguyệt Xứng nói Skt. naishreyasa, được dịch sang Tạng ngữ, rồi dịch qua Anh ngữ thành “lasting happiness”.

Thế nên bản dịch Việt tái tạo tính sáng tỏ của nguyên bản bằng cách dịch thành “toàn hảo xác định”, nghĩa là đại bi thành tựu giải thoát luân hồi sinh tử và đại giải thoát của Phật trong giai đoạn cuối.

----------

Tụng 2 trong bản dịch:

Introduction to the Middle Way: Chandrakirti's Madhyamakavatara with commentary by Dzongsar Jamyang Khyentse Rinpoche, edited by Alex Trisoglio, Khyentse Foundation, 2003

Stanza 1: 2

Compassion alone is first seed for the abundant harvest of buddhahood;
Then water for its growth,
And finally, what matures as a state of lasting enjoyment –
Therefore, first I praise compassion.

-----------

Bản dịch Nhập Trung Quán Luận (Tỳ kheo Hạnh Tấn và Sư cô Nhật Hạnh)

Tụng 2

Cũng giống như hạt giống nảy sanh nhờ vào nước,
Lâu ngày tưới tẩm trở nên thành thục dần,
Tâm từ là nhân thành thục quả Phật vô thượng,
Do đây trước nhất xin được khen Đại Từ Bi.

------------

Chú thích

1. Bồ tát Phổ Hiền giảng về Đại bi (Kinh Hoa Nghiêm):  “Bồ tát quán sát chúng sinh không nơi nương tựa mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh tính chẳng điều thuận mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh nghèo khổ không căn lành mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh ngủ say trong đêm dài vô minh mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh làm những điều ác mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh đã bị ràng buộc, lại thích lao mình vào chỗ ràng buộc mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh bị chìm đắm trong biển sinh tử mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh vương mang tật khổ lâu dài mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh không ưa thích pháp lành mà khởi đại bi. Quán sát chúng sinh xa mất Phật pháp mà khởi đại bi…”

2. Bồ tát

Mở đầu pháp thoại Con đường của Phật, OSHO giảng: “Các bồ tát thân mến của tôi. Vâng, đó là cách tôi nhìn vào các bạn. Đó là cách các bạn phải bắt đầu nhìn vào các bạn. Bồ tát là một vị phật trong thể tính, một vị phật trong hạt giống, một vị phật đang ngủ, nhưng có tất cả tiềm năng để thức dậy. Theo nghĩa đó, mỗi người đều là bồ tát, nhưng không phải mỗi người đều được gọi là bồ tát — chỉ những ai đã bắt đầu lần mò tìm ánh sáng, những ai đã bắt đầu ao ước một bình minh, trong những trái tim của những ai hạt giống không còn là hạt giống, nhưng đã trở thành một chồi cây, đã bắt đầu vươn lên.
Các bạn là các bồ tát bởi vì các bạn khao khát ý thức, tỉnh biết hoàn toàncảnh giác về nguy hiểm, bởi vì các bạn tìm kiếm chân lí”

(Con đường của Phật. Quyển 1. Trích dẫn này do Đặng Hữu Phúc dịch)
***
OSHO giảng ở mở đầu The Book of Wisdom. The Heart of Tibetan Buddhism. (p.17)

“Con người sống trong đam mê (passion). Khi tâm trí phân biệt (mind) biến mất, đam mê được chuyển hoá thành đại bi (compassion)
Tinh yếu thứ nhất: thật tướngnhư như (truth is)
Tinh yếu thứ nhì: Hữu tâm/tâm trí phân biệt (mind) là chướng ngại duy nhất
Tinh yếu thứ ba Vô tâmcửa giải thoát.
Ngài Atisa gọi vô tâm là tâm bồ đề [= tâm-Phật; tâm thức - Phật; tỉnh biết; tỉnh biết thanh tịnh]
“No-mind is bodhichitta [=Budha-mind; Budha-consciousness; awareness; pure awareness]”
*
Về câu hỏi “Khi nào con thuyền tới bờ bên kia?” OSHO trả lời. “Không có bờ bên kia, đây là bờ duy nhất chúng ta có. Và không phải là vấn đề đi tới một nơi nào khác, mà chỉ là vấn đề tỉnh biết ở đây và bây giờ. Không bao giờ là ở đó, luôn luôn là ở đây; không bao giờ là vấn đề ở thời điểm đó, mà luôn luôn là bây giờ. Thời điểm này gồm cả tính toàn thể của tính thật tại”. (The Book of Wisdom… p.117)

*

Ngài Tăng Triệu giảng Bổn Vô (= Chân Như), Duyên Hội, Tánh Không, Pháp Tánh, Thật Tướng là cùng một nghĩa.
*
Bồ tát lấy việc trên cầu đạo Bồ Đề, dưới hoá độ chúng sinh làm bản nguyện và lấy tại gia làm điểm xuất phát, ở ngay trong thế gian hoạt động với đời, lấy việc cứu độ làm cơ sở, vì nhu cầu giải thoát chung, cố kiến thiết một thế giới tốt đẹp hơn “

(Đại Thừa Tư Tưởng Luận. Kimura Taiken. Thích Quảng Độ dịch. p.166) - Bồ đề: Giác

3. Kalu Rinpoche giảng về Đại Bi

Ba cấp độ của đại bi.

Có ba loại đại bi: đại bi quy chiếu vào hữu tình, đại bi quy chiếu vào thật tại; và đại bi không quy chiếu. Chúng xuất hiện thứ tự tiếp theo nhau.

Đại bi quy chiếu vào hữu tình (= Chúng sinh duyên đại bi) (compassion with reference to beings) khởi sinh khi chúng ta nhận thức sự đau khổ của những kẻ khác. Đó là loại thứ nhất của đại bi khởi sinh và làm cho chúng ta nỗ lực sâu xa làm mọi thứ chúng ta có thể giúp đỡ những kẻ đang chịu khổ đau. Nó bừng dậy hiển lộ ra khi chúng ta nhận thức được cái đau đớnđau thương của những kẻ khác. (It emerges when we perceive the pain and suffering of the others).

Hình thái đại bi này có đặc tướng (marked) -- chẳng bao giờ có thể vẫn cứ vô-cảm bất-động (unmoved) trước các đau thương của các hữu tình, và -- cố gắng làm tất cả những gì có thể làm được để giúp giảm bớt đi những đau thương cho hữu tình.

Đại bi quy chiếu vào thật tại (= Pháp duyên đại bi) (compassion with reference to reality) khởi sinh khi chúng tamột kinh nghiệm thật sự về năng-lực của vô minh, khi chúng ta thật sự nhận thức được như thế nào các hữu tình tạo lập sự đau thương của chính họ. Đại bi này duyên hội xảy đến khi chúng ta thật sự thấy những kẻ khác gắng sức như thế nào để có có hạnh phúc và tránh đau thương, nhưng do không nhận thức sáng tỏ những nguyên nhân của hạnh phúc và những phương tiện để tránh thoát đau thương, họ tạo ra càng nhiều nguyên nhân của đau thương và họ không có được cái ý niệm về làm thế nào để vun trồng những nguyên nhân của hạnh phúc. Họ bị mù tối do vô minh của họ; những tác ý và tác hành của họ mâu thuẫn lẫn nhau.

Xuyên qua sự hiểu biết sáng tỏ tính như huyễn của thật tại, nhận thức thật sự về tình huống này phát sinh ra loại thứ nhì của đại bi, mạnh mẽ, mênh mông và cơ bản thâm sâu nhiều hơn khi so sánh với loại thứ nhất.

(Through understanding the illusory nature of reality, genuine perception of this situation brings forth this second type of compassion, which is more intense and profound than the first kind.)

Đại bi không quy-chiếu (= Vô duyên đại bi) (compassion without reference) không chấp thủ ý niệm về chủ thể, khách thể, hoặc ý định; đó là sắc tướng tối thượng của đại bi của một vị phật hoặc của đại bồ táttùy thuộc vào sự thật chứng tính không. Chẳng bao giờ có bất cứ một quy chiếu tới một “ta” hoặc “kẻ khác”.

(Compassion without reference retains no notions of subject, object, or intention; it is the ultimate form of a buddha‘s or great boddhisattva‘s compassion and depends upon the realization of emptiness. There is no longer any reference to a “me” or “other”)

Đại bi này khai mở tự nhiêntức thời. Thật là điều quan trọng cho chúng ta: để trở nên quen thuộc với ba loại đại bi này, để nhận biết sáng tỏ thứ bậc của chúng, và để bắt đầu sinh hoạt ở mức độ thứ nhất, mức độ chúng ta có khả năng đi vào nhiều nhất.

(Trích từ: Kalu Rinpoche. Tính Không, Tâm của Đại Bi. Thư Viện Hoa Sen.org)

Phụ Bản : Chủ nghĩa Hư vô

Phật Quang Đại Từ Điển, Thích Quảng Độ dịch, in 2000, 6 quyển 7374 trang + quyển Mục lục.

Chân như: Sanskrit: bhuta-tathata; tathata. Chỉ cho bản thể chân thực tràn khắp vũ trụ; là nguồn gốc của hết thảy muôn vật.
Còn gọi Như như, Như thực, Pháp giới, Pháp tính, Thực tế, Thực tướng, Như lai tạng, Pháp thân, Phật tính, Tự tính thanh tịnh thân, Nhất tâm, Bất tư nghị giới….
Trong sách Phật Hán thời kì đầu dịch là:
Bản Vô. Chân, chân thật không hư dối; Như, tính của sự chân thật ấy không thay đổi….

Hư Vô chủ Nghĩa (Nihilism): Chủ nghĩa phủ định tất cả đạo đức, tập quán, chế độ, tôn giáo, hoặc chân lí, giá trị của bất cứ sự vật gì.

Theo “Patrul Rinpoche. Lời vàng của Thầy tôi”. Bản dịch 2008, http:/vietnalanda.org. thì

“Những người theo chủ nghĩa thường hằng (eternalism) tin là có một cái ngã thường hằng và một đấng tạo hoá (tạo lập thế giới) hiện hữu vĩnh cửu bên ngoài ta, chẳng hạn như các vị thần Isvara và Vishnu.
“những người theo thuyết hư vô (nihilism) tin rằng tất cả sự vật hoàn toàn tự phát, không có đời quá khứ hay đời vị lai, không có nghiệp quả,không có tự dogiải thoát

“ Có 360 biểu từ vọng kiến (false view) và 62 biểu từ tà kiến (wrong view) (biểu từ = statement), có thể gộp chung thành hai nhóm: chủ nghĩa thường hằngchủ nghĩa hư vô (hư vô = đoạn diệt; chấm dứt, không có gì cả).

Theo quan điểm hành động không tạo nghiệp quả thì thiện hạnh không đem lại lợi ích, và ác hạnh không đem lại tổn hại.”

Nếu bạn có một thoáng chút ý niệm về danh từ chân như, bạn sẽ biết bản chất của bạn là tính Bản Phật Phổ Hiền (Nature of Primordial Buddha Samantabhadra) (Phổ Hiền = All - around Goodness).

Như vậy bạn chấp thuận, tùy thuận, và hỗ trợ (blessing) cho chính cuộc đời bạn, cuộc đời của kẻ khác, hiện hữu tồn sinh, và bạn chung vui xẻ buồn với mọi người, với vạn hữu, chung lưng đấu cật với mọi người để chống lại các thảm họa do con ngườithiên nhiên gây ra (do vô minh, do duyên khởi) và bạn đem lại an-ổn-không-sợ-hãi cho mình, cho người (benediction: vô uý thí . Như thế bạn không bước tới hư vô.
Và bạn đôi mắt không long lanh giọt lệ thiên thu.

Một thoáng ý niệm về chân như, giúp bạn nhận thức bạn vốn là đấng phúc đức, tốt lành, thiện hảo, bạn đã gặp chính mình (encounter yourself), gặp bản lai diện mục. Mong các bạn hiểu là

“Đam mê là khao khát mê say.
Đại bithương yêu quý mến.
Đam mêlòng dục (tham), đại bi là vô dục (vô tham).
Đam mê muốn sử dụng người khác như một phương tiện.
Đại bi tôn trọng người khác như một cứu cánh nơi chính mình.
Đam mê tiếp tục trói bạn vào mặt đất vào bùn nhơ, và bạn chẳng bao giờ thành một đoá sen.
Đại bi làm bạn trở thành một đoá sen.
Bạn bắt đầu vượt lên trên thế giới bùn lầy của dục vọng, tham lam, sân hận.
Đại bi là sự biến hoá của các năng lượng của bạn…
Bạn trở thành một sự tuỳ thuận, chấp thuận, và hỗ trợ cho chính bạn và toàn thể tồn taị”
(Osho. Đại Bi. Compassion.1985. Reprinted 2006)

Đã từ nhiều năm nay, những người theo chủ nghĩa hư vô, chủ trương thiện hạnh không đem lại lợi ích, ác hạnh không gây tổn hại, và hành động không tạo nghiệp quả, đã đem lại rất nhiều đau thương cho con người và môi trường sinh sống.

 Ngài Vô Trước (Asanga 375-430) giảng: “Si, Ngu si, Vô minh, Vô trí, Vô kiến, Phi hiện quán, Hôn muội, Hắc ám… là đồng nghĩa”.

Vô minh là xem ta và kẻ khác là hai, không phải là một, ta và thế giới là hai, không phải là một, thế nên cứ thoải mái gây tổn hại cho kẻ khác, cho môi trường sinh sống… cho ta một cái nhìn sâu sắc về đời sống Việt Nam hiện nay dưới ảnh hưởng của Si, Ngu si, Vô minh, Vô trí, Vô kiến, Phi hiện quán, Hôn muội, Hắc ám...

Cơ trời vận nước, biết đâu lường!
Nhìn đến dân tình, đứt ruột thương!
Gái dệt hở vai, manh áo bạc!
Trai cày lép bụng, bát cơm vàng!
Phá nhà, người sợ quân đầu núi,
Lả chết, ai chôn xác dọc đường?
Nghĩa nặng ơn sâu, chưa báo đáp!
Đèn xanh một ngọn, lệ muôn hàng!
(Nhượng Tống. Tận Trung Báo Quốc. Ca kịch chèo cổ.

http://www.talawas.org/?p=26179)

Nhân dịp năm mới, thân chúc các bạn một năm mới vui vẻ, mạnh khoẻ, đứng vững trên tính thiện của mình, trên đất nước khốn khổ, “càng yêu càng khổ, càng khổ càng yêu”

“Bể đổi, dâu thay, ngày biến chuyển,
Trời kinh, đất nghĩa, một cương thường!
Kể việc nước thì thật là nát bét!
Dân không nước, nước không hồn
Nhưng nếu giang sơn không có bất bình
Trời biển đâu có mượn chúng mình vá lấp

Mặc nhân dân khóc sớm kêu trưa?
Mặc cho non sông bùn nhơ bụi phủ?
Nếu cứ khoanh tay đứng, bỏ tay ngồi,
Với đất nước chúng ta là kẻ có tội!
Dưới mái nhà lửa đã đốt đầu
Vậy mà phường cẩu trệ vẫn tranh nhau xôi thịt!

Nghĩ, càng nghĩ, càng căm, càng tủi!
Tằm già, thương kén chẳng thành tơ!
Còn chúng ta, chúng ta có làm sao cứu vớt giúp nổi
Hay đành sấp mặt mãn đời nô lệ ?
(Trích dẫn và kết hợp theo thứ tự mới — từ Nhượng Tống. Tận Trung Báo Quốc)

 

Nhập Trung Đạo: con đường Bồ Tát tích hợp đại bi và trí tuệ (bài 1)
Nhập Trung Đạo: Con đường Bồ tát tích hợp đại bi và trí tuệ (Bài 2)
Nhập Trung Đạo: Con đường Bồ tát tích hợp đại bi và trí tuệ (Bài 3)



Updated: 3/21/2016 04:05 by Tịnh Thủy
Tạo bài viết
11/11/2010(Xem: 166031)
30/06/2015(Xem: 11088)
08/02/2015(Xem: 20397)
10/10/2010(Xem: 98859)
10/08/2010(Xem: 102596)
08/08/2010(Xem: 106452)
21/03/2015(Xem: 10561)
27/10/2012(Xem: 55530)
Cứ mỗi mùa Phật Đản về, là hoa đăng trên kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè lung linh sắc màu huyền ảo..
Đức Đạt Lai Lạt Ma hội thoại với dân Việt Nam tại Hà Nội, Sài Gòn và Hải Phòng cũng như một nhóm người Việt tại nơi cư trú của ngài ở thị trấn Dharamsala, Ấn Độ