Con Đường Chuyển Hóa - Ứng Dụng Bát Chánh Đạo Trong Cuộc Sống

10/12/201212:00 SA(Xem: 72774)
Con Đường Chuyển Hóa - Ứng Dụng Bát Chánh Đạo Trong Cuộc Sống

CON ĐƯỜNG CHUYỂN HÓA
ỨNG DỤNG BÁT CHÁNH ĐẠO TRONG ĐỜI SỐNG
Thích Nhật Từ
Nhà xuất bản Hồng Đức

THAY LỜI TỰA

con đường chuyển hóa
“Con đường thánh tám ngành” vốn được xem là độc lộ an vui và giải thoát. Khái niệm độc lộ không chỉ được hiểu theo nghĩa đencon đường duy nhất, con đườnghiệu quả nhất mà còn phải hiểu ở mức hành giả đi trên nó nếu cósựthực hành, ứng dụng, sẽ đạt được phước đức hữu lậu, cóđược sựgiải thoát, trở thành thánh.

Tính năng hiệu quả của Bát Chánh Đạo giúp cho hành giả vượt lên hai phong cách sống: Một bên là hưởng thụ các khoái lạc giác quan, đỉnh cao là đời sống tình dục vợ chồng; một bên lànỗ lực khổ hạnh, ép cơ thể, làm cho mất đi các hứng thúgiác quan. Từ đó lầm nhận rằng, đây chính là con đường giải thoát. Bát Chánh Đạo giúp ta xa lánh hai thái cực, hai phong cách sống vừa nêu, giúp cho con người phát triển tầm nhìn chân chính, ứng dụng lòng tin vào tư duy chân chính.
Bát chánh đạocon đường tâm linh có khả năng giúp cho người phàm trởthành bậc Thánh. Trước hết là Chánh kiến, tức tầm nhìn chân chính, yếu tốđầu tiên trong con đường Thánh mà tất cả các bậc tâm linh phải đi qua.

Kinh tạng Pàli chia Chánh kiến thành hai cấp độ, Chánh kiến hữu lậuChánh kiến vô lậu. Có đời sống đạo đức, phát triển các hành vi thiện, tạo ra phước báo hữu lậu, chẳng hạn việc giữnăm điều đạo đức, ba ngôi tâm linh, sau khi tái sanh làm người, được hưởng những phước đức mà mình đã tạo. Bên cạnh năm điều đạo đức, thực tập thêm mười điều lành, sau khi chết, theo cấp bậc dụng tâm và mức độ đầu tư về các việc thiện, hành giả có thể tái sanh ởnhiều cảnh giới chư thiên khác nhau, tức là đời sống con người ngoài hành tinh.

Người thực tập và sống với Chánh tri kiến là người thể hiện vô ngã dưới hai góc độ, tâm lýhọc và nhận thức luận. Vô ngã về mặt nhận thức luận trước nhất là hiểu rõ vũ trụ không có nguyên nhân khởi thủy, dù đó là thượng đế hay duy vật, hay đất, nước, gió, lửa. Dù duy tâm cũng thấy rất rõ tiến trình tương quan duyên khởi tạo ra sự vận hành, tồn tại, phát triển, hoại diệt… để một tiến trình mới có những bước tương tự.

Chánh tư duy là gì? Chữ Chánh, tiếng Pali gọi là Samma. Do giới hạn sự biểu đạt bằng tiếng Việt, chín chắntích cực chỉ là phần rất nhỏcủa Chánh tư duy. Kinh điển Pàli định nghĩa Chánh tư duy là tất cả mọi khởi tâm, tác ýcủa con người, không vướng mắc vào tư duy tham đắm, tư duy sát hạitư duy si mê. Theo tâm thức học Phật giáo, mọi phiền não dẫn đến những nỗi khổ đều có gốc rễ trực tiếp từ ba độc tố tham, sân, si.

Tư duy cần được các hành giả Phật giáo chuyển hóa bao gồm tư duy giết hại, tư duy sân hận, tư duy si mêtư duy tham ái. Ai nỗ lực để giải phóng cảbốn tàtư duy được xem là chánh tư duy. Chánh tư duy ởđây không chỉ là tư duy tích cực, tư duy chín chắn hay tư duy đúng đắn theo quy nạp, tổng hợp, diễn dịch, loại suy... mà còn là tư duy vượt trội, xứng đáng cho ta tu tập, để có được an vui, giải thoát trong đời

Khi phân tích về Chánh Ngữtrong Bát Chánh Đạo, ta có được chìa khóa kinh nghiệm tự giúp cho mình và người tháo gỡ những bế tắc như tảng băng ngầm hay tảng băng nổi trong tương quan xã hội. Chánh ngữ trong Tứ Diệu Đế giống điều đạo đức thứ tư màtất cả người Phật tửđều khích lệ thực tập, gồm có bốn phương diện.

Thứ nhất, tuyên bố những điều đúng sự thật. Thứ hai, nói những lời xây dựng và đoàn kết. Thứ ba, nói những lời có văn hóa và nhân cách. Thứ tư, nói những lời có lợi íchgiá trị. Phần lớn nếu không để ýta sẽtưởng rằng giới thứ tư chỉ là không được nói láo. Nếu bỏmất đi ba phương diện còn lại quan trọng trong phương tiện truyền thông. Phần tuyên ngôn sự thật là bước đi đầu tiên, ba phương diện còn lại nếu thiếu thì truyền thông được xem là bế tắc.

Kinh Tăng Chi vàkinh Trung Bộ cónhiều định nghĩa đềcập tới hành động chân chính. Nội dung thống nhất với nhau gọi làhành động chân chính, tức chánh nghiệp bao gồm: Không sát hại, không trộm cắp và không tàhạnh trong các dục. Định nghĩa đơn giản nhưng phần ứng dụng triển khai rất chi tiết trong các kinh. Phác họa theo cách nối kết với nhau giúp ta dễ dàng hình dung được bản chất của hành động chân chính là nền tảng dẫn tới một hành động Thánh. Nói cách khác, không có hành động thánh của một thánh nhân mà không bao gồm hành động chân chính.

Lập nghiệp chân chính quan trọng hơn khái niệm “Lạc nghiệp” trong cách diễn đạt dân gian “An cư lạc nghiệp”. An cư được hiểu làđược ởyên, ổn định một chỗ không phải di chuyển, không bị tác động bởi môi trường, điều kiện xung quanh dẫn đến nghề nghiệp ổn định, mang lại hạnh phúc. Sự lập nghiệp chân chính vốn đã bao gồm hai yếu tố này vàcả những yếu tố khác như đạo đức, hiến phápnhận thức chân chính.

Ai sống đúng với chánh mạng mới có cơ hội thành tựu tám yếu tố Chánh đạo còn lại. Không có chánh mạng không có chánh tri kiến và ngược lại. Người sống tà mạng chỉ có thể tà tư duytư duy đó dựa trên tham, sân, si.

Chánh tinh tấn với ba phương diện bỏác, làm lành và thanh tịnh tâm được đức Phật mô tả qua bài kệ Pháp cú 183: 

Không làm các điều ác 
Dấn thân các việc lành 
Giữ động cơ thanh tịnh 
tinh hoa Phật dạy.

Yếu tố Chánh tinh tấn là điểm quan trọng tạo ra một mối liên hệ mật thiết về phương diện nhân quả hành trì với năm yếu tố đầu: Chánh kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng. Hai yếu tố sau nhất điểm con đường tu tậpChánh niệmChánh định. Trong bảy yếu tố của Bát Chánh Đạo, yếu tố nào thiếu đi Chánh tinh tấn thìcon đường tu tập không được kết quả. Mặc dù đứng ở vị trí thứ sáu nhưng tầm quan trọng của nó hỗ trợ cho các yếu tố còn lại dẫn đến sự thành công.

Chánh Niệm làcẩm nang đời sống tâm linh, là thực tập thường nhật của tất cả hành giả. Trong Bát Chánh đạo, quan trọng thứ nhất là Chánh kiếnChánh tinh tấn, sau đó là Chánh niệm. Khi có Chánh niệm, phát ngôn của chủ thể nhận thức bao giờ cũng là ngôn ngữtừ ái, hòa hợp, văn hóalợi lạc. Khi có Chánh niệm đi đầu các hành động của thân không dính đến sát sanh, trộm cướp và tà hạnh, tránh được tất cả các tai nạn lao động, tai nạn giao thông.

Chánh Niệm là tiến trình điều chỉnh thái độ nhận thứcphản ứng của cảm xúc để giúp con người không rơi vào hai thái cực vừa nêu. Nhờ đó, hành giả loại trừ, vượt qua được lòng tham, sân; do vậy nhổlên được gốc rễ của si. Nói cách khác, khi thực tập Chánh niệm ta giải quyết được các phần bợn nhơ của thân và tâm ởmức độ khá đáng kể.

Chánh định là tầng thứ 8 của tòa tháp 8 tầng, lệ thuộc rất nhiều vào 7 tầng tháp dưới. Để chánh định có mặt sớm, bền vững, cho đến lúc hành giả chứng đắc đạo quả giải thoát, 7 tầng đầu không thể không có.

Chánh định không nên hiểu đơn thuần là tập trung tâm ý. Nó là sự huấn luyện tâm thức, trên nền tảng ba yếu tố thiện không tham, không sân, không si.

Nói tóm lại, Chánh định giải quyết vấn đề khổđau. Chánh kiến bắt đầu vấn đề của đời sống tâm linh ở mức độ cao. Sáu chi phần còn lại là những hỗ trợ cần thiết không thể thiếu. Ai không hoàn tất được tất cả bảy điều chân chánh trong Bát chánh đạo khó có thể đạt được Chánh định. Hành giảtu pháp môn nào cần thực tập bảy yếu tố ban đầu, từ Chánh kiến cho đến chánh niệm, nhờ đó Chánh định mới có thể đạt được ởmức độ cao nhất. Bỏqua bảy yếu tố chân chính đầu, không thể có được chánh định, đó là điều mà chúng ta phải tin. Nhờ có chánh định, tuệ giác phát sinh, hành giả đạt được giải thoát

TT. Thích Nhật Từ 
Tổng Biên tập 
Tạp chí và Tủ sách Đạo Phật Ngày Nay

MỤC LỤC

Thay lời tựa
I. Chánh kiến: Tầm nhìn và giá trị
Hoang tưởng vàsợhãi 
Hai loại chánh kiến
Điều kiện chánh kiến
Hiểu sâu vềnhân quả
Im lặng thánh 
Thực tập chánh tri kiến
Hiểu rõ vô thường 
Giátrịcủa chánh kiến 
II. Chánh tư duy
Vượt trên tư duy tích cực
Ý nghĩa chánh tư duy
Tàtư duy sát hại 
Tàtư duy sân hận
Tư duy mê tín dịđoan
Tư duy tham ái
III. Chánh ngữ: Lời nói từ áixây dựng
Truyền thông qua lời nói 
Cái giácủa nói giỡn
Lời nói hòa ái 
Lời nói cóvăn hóa
Nói trong chánh niệm 
Nói sựthật đúng lúc 
Tình huống nên nói 
Lời nói đúng vàcógiátrị
IV. Chánh nghiệp: Hành động chân chính và hành động thánh 
Khái niệm chánh nghiệp
Hành động không tác ý 
Hành động nào cũng cóhậu quả
Cầu nguyện 
Hồi hướng công đức
Không giết hại 
Tôn trọng sựsống 
Làm từthiện 
Không trộm cắp 
Cuộc sống người nghèo ấn độ
Ban tặng chia sẻ
Tùy hỷ 
Không tàhạnh 
Văn hóa hôn nhânấn độ
Phương pháp không tàhạnh 
Chuyển hóa tình dục 
V. Chánh mạng: Lập nghiệp chân chính
Khái niệm lập nghiệp chân chính
Lấy trítuệlàm sựnghiệp 
Buôn bán vũ khí 
Buôn bán người 
Bán thú vàbán thịt 
Bán chất kích thích
Bán chất độc 
Nghềtam tông miếu 
Cúng dường làm phật sự 
Ăn chơi sa đọa 
Hoài bão
Nỗ lực tinh tấn
Tinh thần trách nhiệm
Thẩm sát 
Phước báo lập nghiệp
Giátrịcủa lập nghiệp chân chính
VI. Chánh tinh tấn 
Tầm quan trọng chánh tinh tấn 
Bốn phương pháp hành trì
Loại bỏ những khổ đau 
Ác chưa làm không cho phát sanh 
Không cho điều ác phát sanh
Điều thiện đãlàm tiếp tục phát triển 
Phát triển các điều thiện
Làm thiện trên tinh thần ba la mật
Điều thiện chưa làm phải nỗ lực phát huy
Tạo điều kiện cho điều thiện phát sanh
Phát triển những điều thiện chưa có 
Tạo điều kiện cho điều thiện thành tựu trọn vẹn
VII. Chánh niệm: Nền tảng các pháp môn 
Giátrịcủa chánh niệm
Chánh niệm nội tâm
Thực tập chánh niệm
Chuyển hóa từ chánh niệm
Trung hòa cảm xúc 
Thực tập tứniệm xứ
Quán thân bất tịnh 
Quán cảm giác
Làm chủcảm xúc
Chánh niệm vềtâm
Quán pháp vô ngã
VIII. Chánh định
Vai trò của chánh định 
Nhất tâm quán tưởng
Loạn động tư tưởng 
Thực tập chánh định 
Những hỗ trợchánh định 
Kết quảthực tập chánh định
Thiền quán trên những đề mục
Các đềmục vềtử thi 
Mười đềmục vềniệm
Quán tứ vô lượng tâm, thức vô biên xứ, phi tưởng phi 
phi tưởng xứ
Quán vềthực phẩm 
Năm chi phần của định

Tạo bài viết
Hơn 150 năm sau khi chế độ nô lệ chấm dứt, nghiệp phân biệt chủng tộc bi thảm của nước Mỹ vẫn tiếp diễn đến ngày nay. Giáo viên Phật giáo Larry Ward nói rằng nếu chúng ta hiểu rõ nghiệp thực sự hoạt động như thế nào, chúng ta có thể ngăn chặn được nó.
Những người ăn ớt có thể ít bị tử vong hơn do bệnh tim hoặc ung thư và có thể sống lâu hơn những người không ăn, theo một nghiên cứu mới sẽ được trình bày tại Phiên họp Khoa học của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ năm 2020 vào thứ Ba, ngày 17 tháng 11 năm 2020.
Với lượng thông tin khổng lồ trong thời đại Internet hiện nay, nguồn gốc và mức độ tin cậy của chúng đang là một vấn đề đáng lo ngại. Lợi dụng khả năng lan truyền nhanh chóng của các trang mạng xã hội như Facebook và Twitter, những người đứng sau các tin tức sai lệch, giả mạo đang đưa chúng tiếp cận đông đảo người dùng hơn chỉ trong tích tắc nhằm trục lợi. Nếu không được trang bị kiến thức đầy đủ, người dùng Internet sẽ rất dễ sa vào những cái bẫy thông tin đó.